Φωτογραφίες και Σκέψεις από τον Εφιάλτη του Άουσβιτς. H οσμή του θανάτου, οι φούρνοι και οι μαυρισμένοι τοίχοι του κρεματόριου είναι ακόμα εκεί…

«Arbeit macht frei», δηλαδή, «Η εργασία απελευθερώνει»: Η διαβόητη επιγραφή σε «καλωσορίζει» στον τόπο μαρτυρίου και αφανισμού εκατομμυρίων ψυχών, όπως ακριβώς συνέβη στις 14 Ιουνίου του 1940, όταν για πρώτη φορά 728 Πολωνοί, πολιτικοί κρατούμενοι, μεταφέρθηκαν στο Άουσβιτς I. Αυτό που ακολούθησε και έχει καταγραφεί με τα πιο μελανά γράμματα στην Ιστορία της ανθρωπότητας, δεν μπορεί να το συλλάβει ο ανθρώπινος νους.

Καθώς περπατάμε, προσπερνάμε γρήγορα τους διπλούς φράχτες από αγκαθωτά, ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα, που δεν σου αφήνουν περιθώριο για σκέψεις διαφυγής. Στους χιονισμένους δρόμους του στρατοπέδου, τα κτιριακά μπλοκ ξεπροβάλλουν μέσα από την ομίχλη, στέκονται αντικριστά το ένα από το άλλο, αριθμημένα. Τα κτίρια όπου έζησαν και μαρτύρησαν κυρίως Πολωνοί κρατούμενοι, έχουν μετατραπεί σε εκθεσειακους χώρους.
«ARBEIT MACHT FREI» ΠΟΥ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΝΕΙ». Η ΔΙΑΒΟΗΤΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΣΕ «ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΕΙ» ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΑΡΤΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΑΦΑΝΙΣΜΟΥ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΨΥΧΩΝ.

Έγγραφα και έργα τέχνης που απεικονίζουν τη ζωή στο στρατόπεδο, φωτογραφικά ντοκουμέντα, δελτία αποστολής και ριγέ στολές κρατουμένων είναι μερικά από τα εκθέματα που αντικρίζεις αρχικά. Η ξενάγηση εξελίσσεται ομαλά, μέχρι που στέκεσαι μπροστά από μία βιτρίνα με μερικές δεκάδες τενεκεδάκια χρησιμοποιημένων Zyklon B, το χημικό μέσο εξόντωσης εκατομμυρίων ανθρώπων. Προτού προλάβεις να ολοκληρώσεις τις σκέψεις σου, έρχεσαι αντιμέτωπος με τα πιο συγκλονιστικά τεκμήρια των εγκλημάτων των Ναζί: Μία τεράστια βιτρίνα απλώνεται μπροστά σου με σχεδόν δύο τόνους γυναικείων μαλλιών, που κόπηκαν μετά τη θανάτωσή τους στους θαλάμους αερίων. Χρησιμοποιήθηκαν από τους Ναζί για την παραγωγή υφασμάτων, όπως μας πληροφορεί η ξεναγός και στην επόμενη βιτρίνα οι αποδείξεις βρίσκονται ενώπιον μας: βλέπουμε ένα ξεδιπλωμένο ρολό ύφασμα, κατασκευασμένο από ανθρώπινες τρίχες και μερικές κομμένες αλογοουρές γυναικών που είναι απλωμένες επάνω του. Στη θέα τους σαστίζεις, το μυαλό στιγμιαία σταματάει. Μία εικόνα που αντικατοπτρίζει πλήρως τα λόγια του διευθυντή του Κρατικού Μουσείου Άουσβιτς Μπίρκεναου, Πιότρ Τσιβίνσκι, «Το Άουσβιτς είναι σκοτάδι, αποδόμηση, καταστροφή».ΤΟ ΧΗΜΙΚΟ ZYKLON B ΑΠΟΤΕΛΕΣΕ ΤΟ ΜΕΣΟ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ ΕΝΟΣ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟΥ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΕΡΙΠΟΥ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ.ΕΝΑ ΡΟΛΟ ΥΦΑΣΜΑ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΟ ΑΠΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΤΡΙΧΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΞΕΔΙΠΛΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΕΡΙΚΕΣ ΚΟΜΜΕΝΕΣ ΑΛΟΓΟΟΥΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΩΜΕΝΕΣ ΕΠΑΝΩ ΤΟΥ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΤΑ ΠΙΟ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΤΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΝΑΖΙ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ.

Λίγα μέτρα παρακάτω συναντάμε το Μπλοκ Νο10, μια σιδερένια σκουριασμένη πόρτα σφραγίζει ερμητικά την είσοδο του. Απαγορεύεται η είσοδος. Πρόκειται για το κτίριο που πραγματοποίησε τα φρικτά πειράματα στείρωσης σε γυναίκες ο Δρ. Κλάουμπεργκ, υπό την εποπτεία του αρχίατρου Γιόσεφ Μένγκελε. Ακριβώς δίπλα, το Μπλοκ του θανάτου, αριθμός Νο11 και ανάμεσά τους ο τοίχος που εκτελέστηκαν χιλιάδες κρατούμενοι με μία σφαίρα στο κεφάλι.

Το σκηνικό της φρίκης όμως δεν έχει τέλος: το αντιλαμβάνεσαι όταν εισέρχεσαι στο μοναδικό κρεματόριο που σώζεται σήμερα. Ο θάλαμος αερίων, άδειος πλέον και βουβός, ίσως δεν μαρτυρά τις σκηνές φρίκης που εκτυλίχθηκαν εντός του, η οσμή όμως του θανάτου που έχει μείνει διάχυτη στον χώρο, οι φούρνοι και οι μαυρισμένοι τοίχοι του κρεματόριου είναι εκεί για να σου θυμίσουν τα λόγια που άκουγαν οι φυλακισμένοι του Άουσβιτς: «Η έξοδος από εδώ υπάρχει μόνο μέσω της καμινάδας του κρεματόριου».Ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΘΑΛΑΜΟΣ ΑΕΡΙΩΝ ΠΟΥ ΣΩΖΕΤΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ I, ΑΔΕΙΟΣ ΚΑΙ ΒΟΥΒΟΣ ΠΛΕΟΝ ΙΣΩΣ ΝΑ ΜΗ ΜΑΡΤΥΡΑ ΤΙΣ ΣΚΗΝΕΣ ΦΡΙΚΗΣ ΠΟΥ ΕΚΤΥΛΙΧΘΗΚΑΝ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ.ΤΑ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΓΥΑΛΙΑ ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΣΤΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΤΟΥ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟΥΣ ΑΔΙΑΨΕΥΣΤΟΥΣ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ.

Η «Τελική λύση» που είχε αρχίσει ήδη να εφαρμόζεται, γιγαντώθηκε το 1942 με την ολοκλήρωση του μεγαλύτερου κέντρου εξόντωσης των Εβραίων, το Άουσβιτς II Μπίρκεναου. Εδώ, κατέφθαναν όσοι επιβίωναν από την κόλαση της διαδρομής, στοιβαγμένοι σε βαγόνια ζώων ακόμη και για δεκαεπτά ημέρες, όπως συνέβη κατά τη μεταφορά αιχμαλώτων με αφετηρία το νησί της Ρόδου.

Από τον πύργο της πιο αναγνωρίσιμης ίσως πύλης στον κόσμο, που δεσπόζει μέχρι σήμερα στο χωριό Μπρεζίνκα, μπορείς να παρατηρήσεις όλο σχεδόν το στρατόπεδο. Δεξιά το τμήμα των ανδρών, αριστερά το τμήμα των γυναικών και στη μέση οι ράγες με την αποβάθρα των τραίνων, οι οποίες κατέληγαν σχεδόν απευθείας στα κρεματόρια, έτσι ώστε να είναι πιο σύντομος ο δρόμος του θανάτου για τους νεοφερμένους μετά τη διαλογή.

Ο απολογισμός για τις δράσεις του στρατοπέδου είναι σοκαριστικός. Σύμφωνα με τους ελάχιστους υπολογισμούς, στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς απελάθηκαν και καταγράφηκαν 1.300.000 άνθρωποι: οι 1.100.000 ήταν Εβραίοι εκ των οποίων οι 55.000 από την Ελλάδα, 150.000 Πολωνοί, 23.000 Ρομά, 15.000 σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου και περίπου 25.000 από διάφορες άλλες εθνικότητες. Από αυτούς, οι 1.100.000  εκτελέστηκαν εκεί, κυρίως στους θαλάμους αερίων. Το 90% των θυμάτων ήταν Εβραίοι.
ΟΙ ΡΑΒΔΩΤΕΣ ΣΤΟΛΕΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΣΕ ΣΥΣΤΟΙΧΙΑ, ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΜΙΑΣ ΓΝΩΡΙΜΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ.

Καθώς δύει ο ήλιος, η επίσκεψή μου στο μνημείο των θυμάτων του Άουσβιτς τελειώνει. Αφήνοντας πίσω τον τόπο όπου γκρεμίστηκε ο πολιτισμός μας, οι σκέψεις μου και τα αναπάντητα «γιατί», κλυδωνίζουν το μυαλό μου. Πολλά «γιατί» για τον παραλογισμό και τον εφιάλτη εκείνων των χρόνων, πολλά όμως και για το τώρα.

Γιατί ο κόσμος δεν αλλάζει, αναρωτιέμαι, είναι τελικά τόσο ανόητος;

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ 80.000 ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΣΤΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ.ΕΝΑΣ ΚΟΙΤΩΝΑΣ ΤΩΝ ΑΝΤΡΩΝ ΟΠΩΣ ΣΩΖΕΤΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ. ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΚΕ ΑΡΧΙΚΑ ΓΙΑ ΝΑ ΣΤΕΓΑΖΕΙ 52 ΑΛΟΓΑ, ΤΕΛΙΚΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΣΑΝ ΧΩΡΟΣ ΣΤΕΓΑΣΗΣ ΓΙΑ 400 ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ.ΑΠΟΨΗ ΑΠΟ ΚΡΕΒΑΤΙ ΣΤΟΝ ΚΟΙΤΩΝΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ. ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΚΡΙΝΟΝΤΑΝ ΑΝΙΚΑΝΕΣ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΗΤΑΝ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΕΣ ΝΑ ΚΟΙΜΟΥΝΤΑΙ ΑΝΑ ΔΕΚΑ ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΠΑΝΩ ΣΕ ΑΥΤΟ, ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥΣ ΗΤΑΝ ΤΑ ΚΡΕΜΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ.ΟΙ ΔΙΠΛΟΙ ΦΡΑΧΤΕΣ ΑΠΟ ΑΓΚΑΘΩΤΑ, ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΟΠΛΕΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΥΝ ΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ I, ΔΕΝ ΣΟΥ ΑΦΗΝΟΥΝ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΓΙΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΔΙΑΦΥΓΗΣ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ.ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΑΓΚΑΘΩΤΑ ΣΥΡΜΑΤΟΠΛΕΓΜΑΤΑ ΧΩΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ-ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ ΣΕ ΤΟΜΕΙΣ.ΟΙ ΔΙΠΛΟΙ ΦΡΑΧΤΕΣ ΑΠΟ ΑΓΚΑΘΩΤΑ, ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΟΠΛΕΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΥΝ ΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ I, ΔΕΝ ΣΟΥ ΑΦΗΝΟΥΝ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΓΙΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΔΙΑΦΥΓΗΣ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ.ΣΤΟ ΜΠΛΟΚ 6 ΕΚΘΕΤΟΝΤΑΙ ΜΕΡΙΚΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΠΕΡΙΠΟΥ 39 ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΩΝ ΝΕΟΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΔΙΑΣΩΘΕΙ.«HAAR SCHNEIDERAUM», ΤΟ ΚΟΥΡΕΜΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΥΣ ΤΟΥ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΑΠΟΤΕΛΟΥΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΤΑΠΕΙΝΩΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥΣ. Η ΕΠΙΤΟΙΧΙΑ ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΛΙΓΕΣ ΠΟΥ ΣΩΖΟΝΤΑΙ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ.ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΕΚΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΕΡΙΟΠΤΗ ΘΕΣΗ ΚΑΤΕΧΟΥΝ ΚΑΙ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ ΤΡΕΝΩΝ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ. ΑΝΗΚΑΝ ΣΕ ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΦΘΑΣΑΝΕ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ.ΟΛΟ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΟΠΟ ΜΝΗΜΗΣ ΤΟΥ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ, ΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΛΑΧΙΣΤΟΣ ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΑΠΟΔΩΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΑ ΘΥΜΑΤΑ.ΟΙ ΚΑΜΙΝΑΔΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΕΧΕΙ ΑΠΟΜΕΙΝΕΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΚΟΙΤΩΝΕΣ ΤΩΝ ΑΝΤΡΩΝ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ. ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ.ΑΠΟΨΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΙΟ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΗ ΙΣΩΣ ΠΛΕΟΝ ΠΥΛΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΑΠΟ ΕΚΕΙ ΕΙΣΕΡΧΟΝΤΑΝ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ ΤΑ ΒΑΓΟΝΙΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ.Ο ΤΟΙΧΟΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΚΤΕΛΕΣΕΩΝ ΑΙΧΜΑΛΩΤΩΝ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ, ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΗΜΕΙΟ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ.

Κείμενο Φωτογραφίες: Βασίλης Τσιώλης. (www.vasilistsiolis.gr) www.vice.com