Ιανός, ο διπρόσωπος θεός των Ρωμαίων, φύλακας των εισόδων και των εξόδων. Έδωσε το όνομά του στον πρώτο μήνα του χρόνου

Ένας από τους παλαιότερους θεούς των Ρωμαίων, ο θεός των ενάρξεων και των μεταβάσεων, ήταν ο διπρόσωπος Ιανός, από τον οποίο ονομάστηκε η κακοκαιρία που ετοιμάζεται να πλήξει τη χώρα.

Όπως διαβάζουμε, ως θεός των νέων εκκινήσεων, ο Ιανός απαντάται συχνά σε διαβάσεις, σε θύρες, πύλες και γέφυρες για να προϋπαντήσει αυτούς που επιστρέφουν στην πόλη, αλλά και να προστατεύει όσους την εγκαταλείπουν. Φυσικά στην περίπτωση της κακοκαιρίας «Ιανός», όπως έχει αναφερθεί, η ονοματοδοσία γίνεται κυκλικά με βάση την αλφάβητο και δεν έχει κάποια άλλη εννοιολογική σύνδεση με το πρόσωπο, μυθικό ή ιστορικό.

To πρώτο κύμα κακοκαιρίας με όνομα, πίσω στο 2017, ήταν η «Αριάδνη». Εκτοτε κάθε κακοκαιρία αποκτά το δικό της όνομα, το οποίο προέρχεται κυρίως από την ελληνική ιστορία και τη μυθολογία. Πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι η επιλογή του ονόματος είναι τυχαία και δεν συνδέεται με πρόσωπα ή καταστάσεις. Απλά ακολουθείται αλφαβητική σειρά. Τον Γενάρη του 2019 για παράδειγμα η κακοκαιρία ονομάστηκε «Τηλέμαχος», ενώ το νέο κύμα κακοκαιρίας που ακολούθησε πήρε το όνομα «Υπατία», από το γράμμα «Υ» που ακολουθούσε.

Ιανός, ο θεός που έδωσε το όνομά του στον πρώτο μήνα του έτους
Ο Θεός Ιανός κατονομαζόταν πάντα πρώτος στον κατάλογο των θεοτήτων, ενώ σε εκείνον αφιερωνόταν το πρώτο μέρος κάθε προσφοράς θυσίας στους θεούς κατά την ρωμαϊκή παράδοση.

Έτσι και η πρώτη ημέρα του έτους, η έναρξη της νέας χρονιάς ήταν αφιερωμένη στη θεότητα αυτή των Ρωμαίων. Από τον Ιανό πήρε το όνομά του ο μήνας Ιανουάριος, που χρησιμοποιούν οι περισσότερες χώρες και σήμερα στο σύγχρονο ημερολόγιο.

Συχνά, ο Ιανός απεικονιζόταν με δύο πρόσωπα, ενώ στις πρώτες απεικονίσεις σε ναούς της Ρώμης, το ένα πρόσωπο ήταν γενειοφόρο και το άλλο ξυρισμένο. Για πολλούς αυτή η αντίστιξη σηματοδοτούσε τα ζεύγη αντιθέτων, τον ήλιο και τη σελήνη ή το γήρας και τη νιότη.

Ιανός, ο φύλακας των Εισόδων και των Εξόδων

Το όνομα του θεού των Ρωμαίων συνδέεται με την ετρουσκική λέξη Janua, που σημαίνει θύρα, κάτι που καταδεικνύει τη σημασία που είχε ο Ιανός ως φύλακας σε εισόδους και εξόδους ναών, κτιρίων, ακόμη και ολόκληρων πόλεων. Ήταν παρών στη γέννηση, το γάμο και στο θάνατο, σε όλες δηλαδή τις μεταβάσεις της ανθρώπινης ζωής. Η λέξη έναρξη ούτως ή άλλως υπονοεί και τη μετάβαση από μια πρότερη κατάσταση ύπαρξης.

Οι ναοί του Ιανού στη Ρώμη ήταν πολυάριθμοι και ο σημαντικότερος ανάμεσά τους ήταν ο Ianus Geminus, ένα διαμπερές οικοδόμημα με δύο αντικριστές πύλες, εκ των οποίων η μία έβλεπε προς την Ανατολή και η άλλη στη Δύση.

Βρισκόταν στη Ρωμαϊκή Αγορά μέσω του οποίου βάδιζε ο ρωμαϊκός στρατός για τη μάχη. Αυτός ο ιδιαίτερος ναός είχε μια συμβολική λειτουργία. Όταν οι πύλες του έκλειναν, αυτό σήμαινε ότι υπήρχε ειρήνη στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Όταν οι πύλες του άνοιγαν, όλοι γνώριζαν πως οι Ρωμαίοι ήταν σε πόλεμο.

www.iefimerida.gr

Ο στρατηγός Ντε Γκολ είχε μια κόρη με σύνδρομο Down .Μια τραγική ιστορία που έγινε ταινία [εικόνες]

Μία νέα ταινία, σε μορφή DVD/Blu Ray, με τίτλο «Ντε Γκολ» και πρωταγωνιστή τον Γάλλο ηθοποιό Λαμπέρ Ουίλσον, κυκλοφορεί στη Γαλλία και αποκαλύπτει κρυφές πτυχές από τη ζωή του εμβληματικού στρατηγού και προέδρου της Γαλλίας, Σαρλ Ντε Γκολ.

Ενα από τα κεντρικά πρόσωπα της ταινίας είναι η Αν, η αγαπημένη κόρη του στρατηγού Ντε Γκολ, η οποία γεννήθηκε με σύνδρομο Down, πέθανε σε ηλικία 20 ετών και ήταν πάντα η αγαπημένη του πατέρα της, ενώ σε εκείνη αφιέρωσε όλους τους αγώνες του.

Ο Σαρλ ντε Γκολ ήταν ο απελευθερωτής της Γαλλίας το 1944, ο πολιτικός που οικοδόμησε την 5η Δημοκρατία της Γαλλίας. Ο σκηνοθέτης της ταινίας, ωστόσο, Gabriel Le Bomin, προτίμησε να αναζητήσει μια άλλη όψη του στρατηγού, πιο άγνωστη. Ο Ντε Γκολ δεν ήταν μόνο πολιτικός, αλλά επίσης πατέρας, ανήσυχος για την επιβίωση της οικογένειάς του στην κατεχόμενη Γαλλία το 1940. Με τη σύζυγό του, Ιβόν, είχε τρία παιδιά, τον Φιλίπ, την Ελιζαμπέτ, η οποία πέθανε το 2013, και την Αν, την οποία η ιστορία «ξέχασε» στη συνέχεια.

Η Αν ήταν ωστόσο η αγαπημένη κόρη του στρατηγού Ντε Γκολ. Η μόνη που ήξερε να τον κάνει να χαμογελάει. Γεννήθηκε το 1928, αλλά η γέννα ήταν δύσκολη και το κοριτσάκι είχε κινητικά προβλήματα. Μεγαλώνοντας διαγνώστηκε με τρισωμία 21, αλλά οι γονείς της ήταν αποφασισμένοι να τη μεγαλώσουν κοντά τους, με τον καλύτερο τρόπο. Η Αν είχε και προβλήματα ομιλίας, αλλά ήταν η αγαπημένη του στρατηγού Ντε Γκολ. Το 1934 ο Ντε Γκολ αγόρασε την ιστορική βίλα στο χωριό Colombey-les-Deux-Églises για να κρατήσει την αγαπημένη του κόρη μακριά από τα αδιάκριτα βλέμματα.

πως δείχνει η φωτογραφία του 1933, σε κάποια παραλία, ο Ντε Γκολ μαθαίνει στην Αν να μιλάει, της διηγείται ιστορίες και της τραγουδάει. Κάνει μαζί της περιπάτους και δεν της αρνείται κανένα χατίρι.

Το 1940, με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Ντε Γκολ μπήκε στη μάχη κατά του εχθρού και κατέφυγε στην Αγγλία, ενώ η σύζυγός του, Ιβόν, με τα τρία παιδιά εγκατέλειψαν το σπίτι τους, με κατεύθυνση τη νότια Γαλλία.

«Ηταν ένας πολύ τρυφερός άνθρωπος και πιστεύω ότι αυτό το ιδιαίτερο παιδί τον βοήθησε να πολεμήσει πιο γενναία για τη Γαλλία, σε εκείνες τις δύσκολες στιγμές», έχει δηλώσει η εγγονή του στρατηγού, σε ένα πρόσφατο ρεπορτάζ στη γαλλική τηλεόραση.

«Χωρίς την Αν δεν θα είχα κάνει ποτέ αυτά που έκανα. Μου έδωσε θάρρος και έμπνευση», έχει εκμυστηρευθεί ο στρατηγός στον βιογράφο του, Jean Lacouture. Στις 6 Ιουνίου 1948 η Αν πέθανε από πνευμονία, στο δωμάτιό της, στην αγκαλιά του πατέρα της. Οι πηγές αναφέρουν ότι ο Ντε Γκολ δεν συνήλθε ποτέ από τη θλίψη. Την ημέρα της κηδείας, ο άνθρωπος που συμβόλισε την απελευθέρωση της Γαλλίας από τους Γερμανούς κατακτητές κατέρρευσε στον τάφο της αγαπημένης του κόρης. «Γονάτισα για να διαβάσω μια προσευχή. Οταν σηκώθηκα, ο στρατηγός έκανε δύο βήματα προς το μέρος μου και κατέρρευσε στον ώμο μου», έχει δηλώσει ο ιερέας του Colombey les deux Églises.

www.iefimerida.gr

Το ηρωικό χωριό της Σμύρνης, που άρπαξε τα όπλα από τον υποχωρούντα ελληνικό στρατό για να αντισταθεί στους τούρκους

Σεβντίκιοϊ. Το ηρωικό χωριό της Σμύρνης, που άρπαξε τα όπλα από τον υποχωρούντα ελληνικό στρατό για να αντισταθεί στους τούρκους.

Η καταστροφή της Σμύρνης ξεκίνησε επτά ημέρες μετά την αποχώρηση και του τελευταίου ελληνικού στρατιωτικού τμήματος από τη Μικρά Ασία και μετά την είσοδο του τουρκικού στρατού, του ιδίου του Μουσταφά Κεμάλ και των ατάκτων του στην πόλη. 

Οι Έλληνες που ζούσαν στα περίχωρα εγκατέλειψαν πρώτοι τα σπίτια τους και μέσα σε καθεστώς πανικού αναζήτησαν σωτηρία στο λιμάνι. Στον αντίποδα, μερικά χιλιόμετρα νοτιότερα, ένα «γαλατικό χωριό» αρνούνταν να παραδοθεί. Οι κάτοικοί του προτίμησαν να πέσουν ηρωικά, υπερασπιζόμενοι τον τόπο τους.

Το Σεβντίκιοϊ ήταν ένα από τα πιο γραφικά και φημισμένα χωριά της Σμύρνης. Κτισμένο περίπου 12 χιλιόμετρα νότια του λιμανιού, ανάμεσα σε εύφορους λόφους, δάση και γόνιμες κοιλάδες, αριθμούσε μέχρι το 1922 περίπου 8.000 κατοίκους, σχεδόν όλοι Έλληνες.

Χάρη στο φυσικό του κάλλος και στο μεσογειακό κλίμα, πολλοί πρόξενοι, Ευρωπαίοι ευγενείς, αλλά και πλούσιοι Ρωμιοί είχαν επιλέξει το Σεβντίκιοϊ για να χτίσουν πολυτελείς εξοχικές κατοικίες. Γι’ αυτό και εκ πρώτης όψεως, το χωριό έδινε την εντύπωση ενός πολύ εύπορου προαστίου. Και παρότι είναι γεγονός πως κατά κανόνα οι ντόπιοι ζούσαν άνετα, στην πλειοψηφία τους ήταν αγρότες.

Πάσχα στο Σεβντίκιοϊ της Σμύρνης το έτος 1906. Την φωτογραφία δημοσίευσε ο Τάκης Ρουμελιώτης στην ομάδα ΣΕΒΔΙΚΙΟΪ (SEVDIKIOI)- Το λεβέντικο χωριό της Σμύρνης. Οι Σεβντικιαλήδες είχαν έθιμο να γιορτάζουν την δεύτερη μέρα της Ανάστασης. Τότε γινόταν το μεγάλο λαμπριάτικο πανηγύρι ξακουστό σε όλη την περιοχή της Σμύρνης.

Οι προκομένοι Σεβντικιαλήδες  

Η περιοχή διακρινόταν για την εύφορη γη της και οι Σεβντικιαλήδες είχαν φροντίσει να την εκμεταλλευτούν στο έπακρο. Ενδεικτικά, στις αρχές του 20ου αιώνα, το χωριό εξήγαγε 4.000 τόνους δημητριακών, 2.320 τόνους λάδι, 1.000 τόνους καπνά, 600 τόνους κρασί μπρούσκο, καθώς και άφθονα φρούτα και λαχανικά.

Η κτηνοτροφία ήταν εξίσου ανεπτυγμένη, με συνολικό κεφάλαιο 30.000 ζώων και καλή παραγωγή τυριού, δέρματος και μαλλιού. Υπήρχαν, ακόμα, λαδόμυλοι, αλευρόμυλοι, 7 ταβέρνες που έβγαζαν δικά τους ποτά, αλλά και κάθε λογής εργαστήρια για γεωργικά ή είδη καθημερινής ανάγκης. Τέλος, τα τοπικά ορυχεία εφοδίαζαν με μόλυβδο και λιγνίτη τα εργοστάσια της Σμύρνης.

Το Σεβντίκιοϊ αριθμούσε 8.000 Έλληνες κατοίκους

Πριν από την Καταστροφή Οι αναταραχές και οι ελληνοτουρκικές εντάσεις στη Μικρά Ασία επηρέασαν την ήρεμη ζωή του χωριού. Την περίοδο 1908-1919, το Σεβντίκιοϊ δοκιμάστηκε από άτακτες επιδρομές Τούρκων ενόπλων που λήστευαν, εκβίαζαν, απήγαγαν, ακόμα και δολοφονούσαν τους ντόπιους. Στα χέρια τους βρήκε μαρτυρικό θάνατο ο Κώστας Κόκκινος, ο τότε δήμαρχος του χωριού.

Οι Σεβντικιαλήδες όμως, πέρα από την εργατικότητα, διακρίνονταν και για τη γενναιότητα και τον πατριωτισμό τους. Άλλωστε, το γεγονός ότι το χωριό ήταν αμιγώς ελληνικό είχε επιτρέψει τη διατήρηση των θρησκευτικών εθίμων και των εθνικών εορτασμών ακόμα και της 25ης Μαρτίου-, συμβάλλοντας στη συσπείρωση των ντόπιων.

Όταν τον Μάη του 1919 ο Ελληνικός στρατός αποβιβάστηκε στη Σμύρνη, οι κάτοικοι του χωριού τους υποδέχθηκαν πανηγυρικά, ως ελευθερωτές. Μάλιστα, ορισμένοι βρήκαν την ευκαιρία να προβούν σε αντίποινα κατά των Τούρκων, καίγοντας κάποια δημόσια κτίρια. Από την άλλη αρκετοί θέλησαν να καταταγούν στο στρατό και να πολεμήσουν στο μέτωπο.

Μαζική προσέλευση εθελοντών από το Σεβντίκιοϊ για κατάταξη στον ελληνικό στρατό.

Το ηρωικό τέλος

Περί τα τέλη του Αυγούστου, η κατάρρευση του ελληνικού μετώπου στη Μικρά Ασία είχε γίνει γνωστή στη Σμύρνη. Πολλοί κάτοικοι των περιχώρων είχαν ήδη αρχίσει να μετατοπίζονται προς το λιμάνι αναζητώντας τρόπο διαφυγής. Στο Σεβντικιόϊ τα νέα ότι όλη η πόλη ήταν περικυκλωμένη από Τούρκους που αργά ή γρήγορα θα εισέβαλαν, τα έφερε το τάγμα του συνταγματάρχη Ζεγγίνη.

Όπως αφηγείται ο δημοσιογράφος Γιάννης Καψής στο βιβλίο του «Χαμένες Πατρίδες»:

Μόλις έμαθαν, ότι έφθασε ο Στρατός μας, οι Σεβδικιανοί ξεχύθηκαν στους δρόμους. Ξεχύθηκαν, όχι για να τους χειροκροτήσουν να τους εμψυχώσουν προσπάθησαν. Πού πάτε, βρε παλικάρια; τους φώναξαν. Τους Τούρκους, μωρέ φοβάστε; Ρωτήστε εμάς.

Θύμιζε αρχαία ελληνική τραγωδία η διέλευση των ανδρών του Ζεγγίνη από το Σεβδίκιοϊ ήταν σπαρακτικό το θέαμα. Περνούσαν με σκυφτό το κεφάλι οι στρατιώτες μας, προσπαθούσαν να κρύψουν την ντροπή τους. Δεν άφηναν πίσω τους μόνο άοπλους χωρικούς, άφηναν και γυναίκες και παιδιά απροστάτευτα στη μανία των Τούρκων. Κι οι λεβεντόκορμες Σεβδικιανές είχαν στηθεί στις αυλόπορτες των σπιτιών τους, κρατώντας τα παιδιά στην αγκαλιά τους, κι είχε το βλέμμα τους κλεισμένη όλη τη περηφάνια της φυλής μας. Καινούργιες Σπαρτιάτισσες, δεν έκλαιγαν, δεν κτυπιόντουσαν. Κοιτούσαν περιφρονητικά αυτούς που έφευγαν.

Κι οι στρατιώτες μας έσκυβαν πιότερο το κεφάλι, πώς να τις αντικρίσουν; – έφευγαν.  

“Σταθήτε, παιδιά… Σταθήτε να πολεμήσουμε μαζί… “

Πόσοι δεν θα ‘θελαν να μείνουν! Και τη ζωή τους θα ‘διναν για να μην υποστούν το μαρτύριο του εξευτελισμού. Χρειάζεται, όμως, ατσαλένια νεύρα για να ξεκόψει κανείς από το μπουλούκι. Κι ύστερα, να μείνει, να πολεμήσει, αλλά πού; Πώς θα μπορούσε ν’ απαιτήσει κανείς από τ’ άμοιρα παλικάρια να μείνουν και να πολεμήσουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τα σπίτια τους, όταν μια ολόκληρη Στρατιά υποχωρούσε;

– Σταθήτε, παιδιά… Σταθήτε να πολεμήσουμε μαζί…

Κανείς δεν τους άκουγε. Και τότε άρχισαν να τους παρακαλούν:

– Έλληνες, αφήστε μας τουλάχιστον τα όπλα σας. Εμείς δεν φεύγουμε, θα μείνουμε.

Ένας νεαρός ανθυπολοχαγός, με τα μάτια γεμάτα δάκρυα, αγκαλιάζει έναν γέρο, που του ζητούσε το πιστόλι του:

– Έλα, γέρο μαζί μας, πάμε στα βαπόρια. Θα σκοτωθήτε εδώ. Έλα…

Αλλ’ ο γέρος έχει καρδιά παλικαριού. Μένει ακλόνητος. Κι’ ο ανθυπολοχαγός του δίνει το πιστόλι του και, με μια απότομη κίνηση, ξεσχίζει τις επωμίδες του. Τ’ άμοιρο παλικάρι ένιωθε ντροπή να τις φορά, όταν άφηνε στους γέρους τη θέση του. Μήπως, όμως, έφταιγε αυτός;

Οι Σεβδικιανοί κάνουν τώρα έρανο μαζεύουν όπλα. Κάποιος λοχίας, πανύψηλος σαν γίγας, προχωρεί σκυμμένος, κρατώντας το πολυβόλο στον ώμο του. Ένας από τους προεστούς, ένας γέρος με κατάλευκα γένια, τον πλησιάζει και τον σταματά:

– Στάσου, ωρέ παλικάρι. Δώσε μου το πολυβόλο σου. Εσένα δεν σου χρειάζεται πια.

Αλλ’ ο λοχίας τον αποπαίρνει: Φεύγα από μπροστά μου, γέρο… Άφησε τους παλικαρισμούς…

Και τότε η τραγωδία κορυφώθηκε: Ο γέροΣεβδικιανός, προσβεβλημένος από τα λόγια του λοχία, κάνει ένα νεύμα στα παλικάρια του. Και οι νεαροί χωριανοί του, που εκλιπαρούσαν τους στρατιώτες μας, ορμούν εναντίον τους και τους αφοπλίζουν. Τα όπλα σ’ αυτούς άξιζαν.

Σεβντικιαλίδες που έλαβαν μέρος στην Μικρασιατική εκστρατεία του 1920. Την φωτογραφία δημοσίευσε ο Τάκης Ρουμελιώτης στην ομάδα ΣΕΒΔΙΚΙΟΪ (SEVDIKIOI)- Το λεβέντικο χωριό της Σμύρνης.

Η μάχη στο χωριό

Όταν οι Τούρκοι τόλμησαν να μπουν στο χωριό τους, υπέστησαν πανωλεθρία. Μανιασμένος ο Νουρεντίν στέλνει εναντίον τους ιππικό και πυροβόλα. Κι οι Σμυρνιοί, για μια ολόκληρη μέρα, ακούν την οχλοβοή της μάχης του Σεβδίκιοϊ. Δυστυχώς, οι λεπτομέρειες της μάχης εκείνης δεν θα γίνουν γνωστές ποτέ. Κανείς από τους γενναίους Σεβδικιανούς, κανείς απ’ αυτούς, που πολέμησαν, δεν έζησε, για να διηγηθεί τι συνέβη. Σκοτώθηκαν, έπεσαν μέχρι του τελευταίου, πολεμώντας για την ελευθερία τους σφράγισαν με το αίμα τους την ελληνικότητα του χωριού τους.

Την ίδια ώρα, τη στιγμή, που οι Σέβδικιανοί πολεμούσαν, ο Ζεγγίνης πραγματοποιούσε το σκοπό του παραδινόταν στους Τούρκους μαζί με 23 αξιωματικούς του και 1.000 στρατιώτες. Η παράδοση έγινε σ’ ένα προάστιο της Σμύρνης, τον Παράδεισο. Κι αμέσως οι Τούρκοι έσυραν τους αξιωματικούς και πολλούς υπαξιωματικούς στη Μαγνησία. Υπήρχαν εκεί κι άλλοι αξιωματικοί μας αιχμάλωτοι. Και τους έσφαξαν όλους, μέχρις ενός.

Τα περισσότερα γυναικόπαιδα είχαν προλάβει να φύγουν για το λιμάνι. Εκείνοι που έμειναν να υπερασπιστούν το χωριό τους ήταν μερικές εκατοντάδες άντρες. Το Σεβντίκιοϊ κάηκε ολοσχερώς και όσοι έμειναν εκεί κάηκαν μαζί του.

Οι επιζήσαντες διασκορπίστηκαν στην Ελλάδα, με τους περισσότερους να πηγαίνουν στην Κρήτη, στην Αθήνα, στη Νέα Ερυθραία, στην Πάτρα και σε συνοικίες της Θεσσαλονίκης. Στο χωριό εγκαταστάθηκαν μουσουλμάνοι πρόσφυγες από τη Βουλγαρία, την Καβάλα, την Δράμα, καθώς και χιλιάδες Τούρκοι εσωτερικοί μετανάστες.

Ο οικισμός σήμερα

Το Σεβντίκιοϊ σήμερα λέγεται Γκαζιεμίρ και εξακολουθεί να αποτελεί ένα ανεπτυγμένο προάστιο της Σμύρνης. Οι εύπορες πεδιάδες έχουν δώσει τη θέση τους σε τσιμεντένιους δρόμους και πανύψηλα κτίρια. Το άλλοτε εύπορο σμυρναίικο χωριό πλέον έχει μετατραπεί σε μία βιομηχανική μεγαλούπολη με περισσότερους από 137.000 κατοίκους.

Με πληροφορίες από το βιβλίο του Ν.Καραρά «ΤΟ ΣΕΒΝΤΙΚΙΟΪ, ΤΟ ΛΕΒΕΝΤΙΚΟ ΧΩΡΙΟ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» και το ομότιτλο άρθρο του φιλόλογου Θοδωρή Κοντάρα στον mikrasiatis.gr. Αντλήθηκαν μαρτυρίες από το βιβλίο «Χαμένες πατρίδες» του Γιάννη Καψή, εκδ. Λιβάνη

Πηγή: mixanitouxronou.gr

www.apenanti.gr

Ο Τάκης Σπυριδάκης ήταν πολύ ωραίος τύπος

Ο Τάκης Σπυριδάκης ήταν πολύ ωραίος τύπος. Το πιο χαρακτηριστικό πρόσωπο του νέου ελληνικού σινεμά, που άφησε την τελευταία του πνοή ακριβώς έναν χρόνο πριν, ήταν πολύ περισσότερα από απλά μία rock φάτσα…

“Κολοκοτρώνη μου, να σε βγάλω εγώ στο σινεμά, να γίνει της Κορέας” λέει με σφιγμένο το στόμα ο θρυλικός Μπαλούρδος στη Λούφα και παραλλαγή (1984) του Νίκου Περάκη, καθώς αντί να φυλάει σκοπιά, παίρνει μάτι μαζί με άλλους δύο φαντάρους τη γειτόνισσα στο απέναντι μπαλκόνι. Έναν χρόνο νωρίτερα, στην Γλυκιά Συμμορία (1983) του Νίκου Νικολαΐδη, ο χαρακτήρας που υποδύεται ο Τάκης Σπυριδάκης στην ταινία σταθμό για το ελληνικό σινεμά ζητά να του βάλουν λίγο blues γιατί δεν μπορεί να πιάσει καλή απόδοση στο κρεβάτι υπό τους ήχους κλασικής μουσικής. “Δεν γίνεται να βάλουμε κανάν Muddy Waters μπας και γίνει κανάς φραμπαλάς εδώ πέρα;” λέει σα να είναι το πιο φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο.

Ο Έλληνας ηθοποιός άφησε την τελευταία του πνοή χτυπημένος από καρκίνο ακριβώς έναν χρόνο πριν σε ηλικία μόλις 61 ετών. Ο Σπυριδάκης είχε το μοναδικό χάρισμα να δίνει σάρκα και οστά σε χαρακτήρες τόσο υπερβολικούς που μόνο σε ένα σουρεαλιστικό σύμπαν θα χωρούσαν. ‘Η τουλάχιστον έτσι αντιμετώπιζε το μεγαλύτερο μέρος του κοινού τις ερμηνείες του σε θέατρο, τηλεόραση και σινεμά.

Το ιδιαίτερο πρόσωπό του που σημάδεψε τον ελληνικό κινηματογράφο της μεταπολίτευσης ήταν για τους περισσότερους Έλληνας αυτό ακριβώς και τίποτα άλλο: Μία εκπληκτική ροκ φάτσα που μπορούσε να ζωντανέψει ανθρώπους που κανείς δεν θα ήθελε να βρίσκονται κοντά στη νοικοκυρεμένη οικογένειά του και -κυρίως- κοντά στις κόρες του.


Περίεργους τύπους με τους οποίους η καθωσπρέπει κοινωνία δεν έχει κανένα πρόβλημα να συνδιαλέγεται, αρκεί, βέβαια, αυτοί να βρίσκονται στο μεγάλο πανί του σινεμά. 


Λούμπεν, περιθωριακούς, φτωχοδιάβολους καλοπερασάκηδες, λαϊκούς φιλόσοφους, γνωστές άγνωστες φάτσες που τριγυρνούν στα Εξάρχεια, καταφερτζήδες που δεν γνωρίζουν και πολλούς ηθικούς φραγμούς, ανθρώπους του υποκόσμου που ως δια μαγείας έχουν καλλιτεχνική φλέβα. Περίεργους τύπους, με άλλα λόγια, με τους οποίους η καθωσπρέπει κοινωνία δεν έχει κανένα πρόβλημα να συνδιαλέγεται, αρκεί, βέβαια, αυτοί να βρίσκονται στην ασφαλή απόσταση που χαρίζει το μεγάλο πανί του σινεμά. 

Οι αφηγήσεις για τον Σπυριδάκη κάνουν λόγο για έναν άνθρωπο που την έψαχνε πάντα στο underground

Η φράση “Αγαπούλα, πούλα” κι άλλες ατάκες που έφεραν εκατομμύρια views στο Youtube ήταν άλλη μία απόδειξη για το τρομερό γκελ που έκανε ο Σπυριδάκης με το ελληνικό κοινό όταν υποδυόταν κάποιον περίεργο τύπο. Ακόμα κι όταν αυτό το έκανε στα πλαίσια μίας διαφήμισης. Ο ίδιος μόνο ως sui generis θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Έκανε ένα σωρό δουλειές (barman, χαράκτης) μέχρι να καταλήξει στην υποκριτική. Μάλιστα, όπως είχε δηλώσει, σε αυτήν μπήκε για να γίνει σκηνοθέτης. Τελικά, και παρ’ όλες τις επιτυχίες του στα 80s συνέχισε για χρόνια να μην τα πηγαίνει καλά με τα οικονομικά. Ζούσε για τις στιγμές κι όχι για το μέλλον.

Οι αφηγήσεις για τον Σπυριδάκη κάνουν λόγο για έναν άνθρωπο που την έψαχνε πάντα στο underground από το υπόγεια του Πειραιά που ανδρώθηκε μέχρι την πλατεία Εξαρχείων και από τις παραλίες μικροσκοπικών νησιών των Κυκλάδων μέχρι την jazz και τον σκληρό ανεξάρτητο αμερικανικό κινηματογράφο. Ήταν, δηλαδή, από εκείνους τους ανθρώπους που δεν χωρούν εύκολα πουθενά: Οι καλλιτεχνικοί κύκλοι τους κάνουν πέρα καθώς δείχνουν τρομερά λαϊκοί ενώ το κυριλέ σύστημα των media δεν τρελαίνεται με τη πηγαία επαναστατικότητα που εκφράζουν.

Η ικανότητα του Σπυριδάκη να φτιάχνει αξιομνημόνευτους χαρακτήρες ήταν τέτοια που πάντοτε, στο τέλος, τα κατάφερνε. Δεν ξεχάστηκε, τελικά, ποτέ όπως αρκετοί ταλαντούχοι συνάδελφοί του που δεν πηγαίνουν με το ρεύμα και χάνονται άλλοτε στην αφάνεια κι άλλοτε στους σκοτεινούς διαδρόμους των καταχρήσεων. Σε δηλώσεις του είχε παραδεχθεί ότι η πιο επιτυχημένη διαφήμιση των τελευταίων ετών του έδωσε μία νέα καριέρα. Αντί, όμως, να βρεθεί σε κάποια τηλεοπτική σαπουνόπερα, εκείνος συμμετείχε στον Άγριο Σπόρο, ένα θεατρικό που έκανε θραύση τα τελευταία χρόνια.


Ο Σπυριδάκης ήταν ένας πολύ cool τύπος που δεν έπαιρνε τη ζωή και τόσο σοβαρά. Ακριβώς, δηλαδή, όπως και οι καθαρά λαϊκοί χαρακτήρες του.


Για τους περισσότερους θεατές ο σημαντικός ηθοποιός που έφυγε τόσο νωρίς από τη ζωή δεν ήταν κάτι περισσότερο από ένας τρομερός καρατερίστας. Φυσικά, ελάχιστοι γνώρισαν ότι ως σκηνοθέτης/σεναριογράφος είχε σαρώσει τα βραβεία στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, πρώτη φορά το 1989 με την μικρού μήκους Βέρα Κρουζ και το 1994 με τη μεγάλου μήκους Ο Κήπος του Θεού (όπου κατά τη διάρκεια μίας εξέγερσης τέσσερις κρατούμενοι προσπαθούν να βρουν ξανά τον εαυτό τους).

Πώς και οι περισσότεροι μάθαμε για αυτήν μετά τον θάνατο του Σπυριδάκη; Ίσως, γιατί εκείνος δεν ήταν από τους ανθρώπους που θέλουν με το ζόρι να μοστράρουν τα καλλιτεχνικά του παράσημα. Ίσως, επειδή δεν τον ενδιέφερε να κάνει διαφήμιση στον εαυτό του. Ίσως, τελικά, επειδή ο Σπυριδάκης ήταν ένας πολύ cool τύπος που δεν έπαιρνε τη ζωή και τόσο σοβαρά. Ακριβώς, δηλαδή, όπως και οι καθαρά λαϊκοί χαρακτήρες του.

Γράφει: Γιώργος Ρομπόλας esquire.com.gr

Ελληνίδες σταρ του παλιού κινηματογράφου που έγιναν παγκοσμίως διάσημες για το ταλέντο και την ομορφιά τους

Υπάρχουν Ελληνίδες ηθοποιοί που διέπρεψαν στον παγκόσμιο κινηματογράφο, συνδυάζοντας το ταλέντο τους στην υποκριτική με τη μεσογειακή ομορφιά και το ταμπεραμέντο τους.

Μπορεί το Χόλιγουντ να φημίζεται για τις καλλονές του, αλλά η Ελλάδα δεν πάει πίσω. Υπάρχουν Ελληνίδες καλλονές, Ελληνίδες σταρ που ξεχώρισαν στο θέατρο και στον κινηματογράφο, η κάθε μία με την προσωπικότητά της και το ταλέντο της και πέρασαν τις πόρτες των διεθνών κινηματογραφικών παραγωγών.

Ελληνίδες ηθοποιοί: Ειρήνη Παππά

Αρχή με την Ειρήνη Παππά, που την έβγαλε ο Φίνος με την ταινία Χαμένοι Άγγελοι το 1948, για να γίνει στη συνέχεια διάσημη και δόξασε τη χώρα μας σε όλο τον κόσμο, παίζοντας σε μεγάλες ξενόγλωσσες παραγωγές στο σινεμά αλλά και στο Broadway. Όσο για τους ρόλους που ερμήνευσε; Μπουμπουλίνα, Κυρά Φροσύνη, Αντιγόνη, Ηλέκτρα, Κλυταιμνήστρα, Ελένη στις Τρωάδες αλλά και συμμετοχή στα Κανόνια του Ναβαρόνε και Ζορμπάς και Ζ και Μαντολίνο του λοχαγού Κορέλι!

Ελληνίδες ηθοποιοί: Κατίνα Παξινού

H Kατίνα Παξινού, η μεγάλη μας τραγωδός, κατάφερε να κάνει καριέρα στο Χόλιγουντ, βάζοντας τους δικούς της όρους. Μεγάλη της νίκη, το Όσκαρ Β΄γυναικείου ρόλου για την ταινία Για ποιoν χτυπά η καμπάνα. Έπαιξε σε 11 ταινίες μόνο, μία ελληνική Το νησί της Αφροδίτης ενώ οι υπόλοιπες ήταν ξένες παραγωγές. Στο θέατρο έπαιξε όλους σχεδόν τους ρόλους που ονειρεύεται κάθε ηθοποιός ρεπερτορίου.


Ελληνίδες ηθοποιοί: Έλλη Λαμπέτη

Η Έλλη Λαμπέτη είναι για πολλούς, η μεγαλύτερη Eλληνίδα ηθοποιός. Όσοι την είδαν στο θέατρο, μιλούν για εμπειρία μοναδική. Έπαιξε σημαντικούς και σπουδαίους ρόλους, ενώ η προσωπική της ζωή, οι έρωτές της, και το δράμα της οικογένειάς της, την κάνουν Το κορίτσι με τα μαύρα, όπως η ταινία του Mιχάλη Κακογιάννη που πρωταγωνίστησε. Πέρασε κι εκείνη από τις διεθνείς κινηματογραφικές παραγωγές με την ταινία Il relitto ή Το χαμένο κορμί (1961).

Ελληνίδες ηθοποιοί: Ρίκα Διαλυνά

Η Ρίκα Διαλυνά ξεκίνησε από τα καλλιστεία, όπου βγήκε Σταρ Ελλάς το 1954, ενώ στο διαγωνισμό για την Μις Υφήλιο, κατέκτησε την πέμπτη θέση. Έπαιξε δίπλα σε μεγάλους μας ηθοποιούς, ενώ πέρασε από το Χόλιγουντ για ταινίες και συμμετοχές σε τηλεοπτικές εκπομπές και σειρές, με αποκορύφωμα τη συμμετοχή της στο φιλμ του Φελίνι Giulietta degli spiriti (1965).

Ελληνίδες ηθοποιοί: Τζένη Καρέζη

Η Τζένη Καρέζη, τα ωραιότερα μάτια του ελληνικού σινεμά (και το πιο όμορφο προφίλ από την ταινία Ένας μεγάλος έρωτας) πέρασε κι εκείνη από τα ξένα στούντιο, με τη γαλλική ταινία Une balle au coeur (Μια σφαίρα στην καρδιά) το 1966.

Ελληνίδες ηθοποιοί: Έλενα Ναθαναήλ

Η Έλενα Ναθαναήλ μας συστήθηκε με το λαμπερό μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη Κάτι να καίει, το 1963. Γερμανοί παραγωγοί την ξεχώρισαν και το 1965, πρωταγωνίστησε στο Walsungenblut. Έξι χρόνια αργότερα, έκανε κι ένα πέρασμα από την ιταλική παραγωγή Il Sorriso del ragno αν και σε όλους μας, έχει μείνει αξέχαστη η παρουσία της στο ελληνικό Love Story, το Εκείνο το καλοκαίρι.

www.enimerotiko.gr

Η αληθινή ιστορία του Ελ Τσάπο

To φτωχό παιδί που έγινε ο μεγαλύτερος βαρώνος ναρκωτικών στον κόσμο. Η αληθινή ιστορία του Ελ Τσάπο…

Είχε τέσσερις συζύγους (ταυτόχρονα), μπήκε στη λίστα του Forbes με τους πιο ισχυρούς δισεκατομμυριούχους, απέδρασε δύο φορές από φυλακές υψίστης ασφαλείας.

Αν βάλει κανείς κάτω την ιστορία του εγκλήματος και της διακίνησης ναρκωτικών στην Κολομβία, την πατρίδα παραγωγής της κοκαΐνης, θα συνειδητοποιήσει ότι ο χάρτης των συγκεκριμένων παράνομων δραστηριοτήτων είναι αρκετά ξεκάθαρος. Με τον Πάμπλο Εσκομπάρ να είναι ο τρομερός και φοβερός κυρίαρχος του παιχνιδιού για περισσότερα από 20 χρόνια και τo καρτέλ της μικρής πόλης Κάλι, στα νότια της χώρας, να τον διαδέχεται με συνοπτικές διαδικασίες σε εξουσία και δύναμη μετά τον θάνατο του στις 2 Δεκεμβρίου του 1993, τα πράγματα στην πολυτάραχη χώρα της Λατινικής Αμερικής μοιάζουν τακτικά και οργανωμένα. Πολλοί υποστηρίζουν ότι αυτό που «έφαγε» τον Εσκομπάρ ήταν η άκρατη μεγαλομανία του, το γεγονός ότι έκανε υπερβολικά πολύ θόρυβο. Αυτό είχε αρχίσει να ενοχλεί όλο και περισσότερο την κυβέρνηση της Κολομβίας, την Δίωξη Ναρκωτικών και την Ουάσιγκτον, oι οποίοι αισθάνονταν ότι έχαναν τον έλεγχο. Άλλωστε, είναι κοινώς αποδεκτό ότι δεν μπορείς σταματήσεις το εμπόριο ναρκωτικών. Το καλύτερο που μπορείς να καταφέρεις είναι να το ελέγξεις αποτελεσματικά.

Ένα σπάνιο στιγμιότυπο με τον Πάμπλο Εσκομπάρ και τους άντρες τους πάνω σε μηχανές στην ζούγκλα που είχε δημιουργήσει μέσα στο τεράστιο κτήμα του σπιτιού του.

Στο Μεξικό, από την άλλη, τα πράγματα έχουν υπάρξει αρκετά πιο σύνθετα, σε μία τεράστια χώρα με εξαιρετικά περίπλοκη γεωγραφία και αμέτρητες μικρές πόλεις να διεκδικούν το μερίδιο τους στην μοιρασιά της πίτας του εμπορίου ναρκωτικών. Ο νότιος γείτονας των Η.Π.Α έζησε για πολλά χρόνια σε συνθήκες πλήρους αναρχίας και απανωτών μικρών ή και μεγάλων εμφυλίων πολέμων, ανάμεσα στις πόλεις κλειδιά για το αδιάκοπο αλισβερίσι οπίου, μαριχουάνας και αργότερα κοκαΐνης, ηρωίνης, αμφεταμίνης και κρακ. Η κατάσταση ηρέμησε για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 70, όταν εμφανίστηκε στο προσκήνιο ο Μιγκέλ Άνχελ Φέλιξ Γκαγιάρδο, πρώην αστυνομικός με τεράστια όνειρα και δίψα για χρήμα και εξουσία. Ο νεαρός Μεξικανός ξεκίνησε να χτίζει την αυτοκρατορία του, καλλιεργώντας τεράστιες φυτείες μαριχουάνας, μαζί με τον στενό του φίλο και γεωπόνο Ραφαέλ Κουιντερό, αλλά γρήγορα επεκτάθηκε στη διακίνηση κοκαΐνης, αντιλαμβανόμενος ότι οι Κολομβιανοί έψαχναν συνεργασία και ένα εύκολο και γρήγορο πέρασμα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκμεταλλευόμενος τις διασυνδέσεις του στην Κολομβία ο Γκαγιάρδο κατάφερε να ενώσει όλα τα καρτέλ της χώρας του σε μία μεγάλη, ισχυρή ομοσπονδία. Και αυτό σίγουρα ήταν τεράστια επιτυχία. Αν ο Εσκομπάρ πλήρωσε τις τεράστιες, πολιτικές φιλοδοξίες του, ο Μιγκέλ πλήρωσε το γεγονός ότι δολοφόνησε τον Αμερικανό πράκτορα της Δίωξης Ναρκωτικών Κίκι Καμαρένα, μετά από πολλές ημέρες απάνθρωπων, αποτρόπαιων βασανισμών. Μετά την σύλληψη του το 1989 από τον μεξικανικό στρατό στην έπαυλη του στη Γουδαλαχάρα, ο χάρτης της διακίνησης ναρκωτικών στην χώρα της κεντρικής Αμερικής άλλαξε ριζικά για άλλη μία φορά. Δίνοντας τη δυνατότητα στα αφεντικά όλων των ισχυρών καρτέλ του Μεξικό να οραματιστούν τους εαυτούς τους ως τον απόλυτο αρχηγό αυτού του παιχνιδιού. Κι όμως το ερώτημα δεν ήταν ποτέ ποιος απ’ όλους είναι ο πιο ισχυρός. Το μοναδικό ζητούμενο ήταν ποιος απ’ όλους θα εξυπηρετούσε καλύτερα την ανάγκη της κυβέρνησης και των Η.Π.Α. για ειρηνική συνύπαρξη ανάμεσα στις διάφορες οργανώσεις.

Η σύλληψη του Μιγκέλ Άνχελ Φέλιξ Γκαγιάρδο.

Γιος ενός μικροκαλλιεργητή όπιου στην επαρχία Σιναλόα του Μεξικό, ο Χοακίν Γκουσμάν, είχε το παρατσούκλι «Chapo», λόγω του χαμηλού του αναστήματος. Η ιστορία λέει πως η μητέρα του πάντα πίστευε ότι όσο μπόι έλειπε από τον αγαπημένο της Χοακίν το είχε κερδίσει σε μυαλό και πείσμα. Και πράγματι αυτό το νεαρό αγόρι που μεγάλωνε σε ένα φτωχό χωριατόσπιτο και είχε μία βαθιά συγκρουσιακή σχέση με τον πατέρα του (ο Εμίλιο ήταν αλκοολικός και υπήρξε πολύ βίαιος απέναντι του), έψαχνε από νωρίς να βρει τρόπους για να ξεφύγει από τη μίζερη ζωή του. Και, φυσικά, να επεκτείνει την μικρή, οικογενειακή επιχείρηση. Έτσι, στα τέλη της δεκαετίας του 1970 ο Ελ Τσάπο ξεκίνησε να δουλεύει με τον ανερχόμενο έμπορο ναρκωτικών Χέκτορ Λουίς Πάλμα Σαλαζάρ και στη συνέχεια μπήκε στην ομάδα του Μιγκέλ Φέλιξ Γκαγιάρδο, σε επιβλέποντας αρχικά τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της ομοσπονδίας. 

Το 1985, ωστόσο, ο Τσάπο είχε μία ιδέα. Μία καταπληκτική ιδέα που δεν είχε κανένας άλλος πριν από αυτόν. Εντόπισε ένα έρημο σπίτι στα σύνορα του Μεξικό με την Καλιφόρνια από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Το σπίτι ήταν τόσο κοντά στο Μεξικό ώστε μπορούσες να το δεις πεντακάθαρα από το συρματόπλεγμα που χώριζε τις δύο χώρες. Τι στεκόταν, λοιπόν, ανάμεσα στον Χοακίν Γκουσμάν και στον πιο γρήγορο τρόπο που σκέφτηκε ποτέ άνθρωπος για να περάσει ναρκωτικά από την κεντρική στην βόρεια Αμερική; Μόλις 600 μέτρα. Σκάβοντας ένα τούνελ που συνέδεε μία αποθήκη στην επαρχία Τιχουάνα του Μεξικό με το σπίτι που αγόρασε στην πλευρά των Η.Π.Α., ο Τσάπο ήταν έτοιμος να διακινήσει αμέτρητους τόνους κοκαΐνης σε χρόνο ρεκόρ για λογαριασμό του Εσκομπάρ, παρακάμπτοντας τους αδελφούς Αβεντάνιο, αρχηγούς του καρτέλ της επαρχίας Τιχουάνα. Όταν εκείνοι αντιλήφθηκαν τι συνέβη μία τεράστια βεντέτα, η οποία κρατάει δεκαετίες, πυροδοτηθηκε από την αρχή με μία άγρια ανταλλαγή πυρών και στυγερών δολοφονιών, κυρίως από την πλευρά των Αβεντάνιο που δεν ήταν έτοιμοι να δεχτούν ότι ο μικροσκοπικός Τσάπο είχε επιχειρήσει να τους κοροϊδέψει. Όταν οι Αβεντάνιο δολοφόνησαν την σύζυγο και τα παιδιά του πιο κοντινού του συνεργάτη, Χέκτορ «Ελ Γκουέρο» Σαλαζάρ, ο Τσάπο ορκίστηκε εκδίκηση. Έκανε όμως τόση φασαρία στην προσπάθεια του να ξεφορτωθεί τους ορκισμένους εχθρούς του που οι αρχές του Μεξικό και των Η.Π.Α. διέταξαν την σύλληξη του τον Μάιο του 1993. 

Ένας χάρτης του Μεξικό στον οποίο φαίνονται καθαρά οι διάφορες επαρχίες της χώρας και τα σύνορα με την Καλιφόρνια απ’ όπου ο Τσάπο προσπάθησε να περάσει μέσω τούνελ τα πρώτα του φορτία κοκαϊνης.

Αυτή ήταν η ευκαιρία του Θεσμικού Επαναστατικού Κόμματος του Μεξικό (PRI), το οποίο κατείχε την εξουσία για επτά ολόκληρες δεκαετίες, να αποδείξει στην κοινή γνώμη ότι έκανε σωστά την δουλειά του. Η σύλληψη του Τσάπο, του διαβόητου εμπόρου ναρκωτικών πάνω στον οποίο έριξαν τα πάντα, ακόμα και μία δολοφονία για την οποία δεν είχε ιδέα (αυτή του καρδινάλιου της Γουαδαλαχάρα) θα λειτουργούσε σαν τη μεγαλύτερη ένδειξη ότι η κυβέρνηση μαχόταν στα αλήθεια την διακίνηση ναρκωτικών στην χώρα και ότι δεν είχε την παραμικρή σχέση με τους βαρώνους και τα αφεντικά. Ο Τσάπο μεταφέρθηκε σε φυλακή υψίστης ασφαλείας στην πόλη Almoloya όπου παρέμεινε για 2 χρόνια. Οι πληροφορίες λένε ότι πέρασε ένα τεράστιο διάστημα σε συνεχή απομόνωση, σε έναν ατελείωτο πόλεμο νεύρων από την πλευρά των αρχών. Τελικά το 1995, μετά από συμφωνία με την κυβέρνηση, μεταφέρθηκε σε άλλο σωφρονιστικό ίδρυμα, με αρκετά πιο χαλαρό σύστημα λειτουργίας και μεγαλύτερη ανοχή, απ’ όπου κατάφερε να δραπετεύσει το 2001. Λέγεται ότι σχεδίαζε την απόδραση του για πολλά χρόνια, ήδη από την εποχή που βρισκόταν στην φυλακή της Almoloya, κάτι που όμως δεν θα ήταν εφικτό με τα δρακόντεια μέτρα ασφαλείας που επικρατούσαν στο εν λόγω ίδρυμα. 

Τελικά δωροδοκώντας τους φύλακες, τον διευθυντή της φυλακής, τους υπεύθυνους ασφαλείας και σχεδόν όποιον μιλούσε ισπανικά και έτυχε να βρεθεί στον δρόμο του, ο Τσάπο κατάφερε να διαφύγει νύχτα από τη φυλακή σε μία από τις πιο κινηματογραφικές αποδράσεις όλων των εποχών. Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουρία πώς κατάφερε να βγει από το σωφρονιστικό ίδρυμα, με τον ίδιο να ισχυρίζεται ότι απλά κρύφτηκε σε έναν κάδο με άπλυτα ρούχα. Κάτι που, όμως, αμφισβητήθηκε έντονα από βιογράφους, τον διεθνή Τύπο και μέλη της μεξικανικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

Η ημέρα της σύλληψης του Χοακίν Ελ Τσάπο Γκουσμάν τον Μάιο του 1993.

Όσο ο Τσάπο παρέμενε στη φυλακή η εγκληματική οργάνωση του συνέχισε ανενόχλητη το έργο του, χτίζοντας μέρα μέρα την γιγάντια αυτοκρατορία του. Με την επιστροφή του στα πράγματα το 2001 η ιδέα για μία νέα ομοσπονδία αντίστοιχη με εκείνη που είχε φτιάξει ο Μιγκέλ Φέλιξ Γκαγιάρδο πριν από αρκετά χρόνια ήταν στο τραπέζι ξανά. Αυτή τη φορά το μεγάλο αφεντικό δεν θα μπορούσε να είναι άλλο από τον Χοακίν Γκουσμάν, το φτωχό παιδί που έγινε ο πιο ισχυρός βαρώνος ναρκωτικών στον κόσμο. Βέβαια, οι «διοικητές» των υπόλοιπων καρτέλ του Μεξικό δεν τον δέχτηκαν με ανοικτές αγκάλες. Χρειάστηκε μία νέα συμφωνία με την κυβέρνηση, μία συμφωνία που θα του εξασφάλιζε ότι κανείς δεν θα τον κυνηγούσε πια, ώστε να ανοίξει ο δρόμος του Τσάπο ως ο ένας και μοναδικός αρχηγός του εμπορίου ναρκωτικών σε ολόκληρο το Μεξικό. Η πολυπόθητη συμφωνία ήρθε όταν ο Γκουσμάν κατάφερε να παραδώσει στις αρχές τον Μπενχαμίν Αβεντάνιο, άσπονδο εχθρό του και ανεπιθυμήτο, πλέον, από τη Δίωξη Ναρκωτικών της Αμερικής. 

Ένα βίντεο για την τρίτη σύζυγο του Ελ Τσάπο, την Μεξικανή Έμμα Κολονέλ.

Για περισσότερα από 10 χρόνια ο Ελ Τσάπο υπήρξε ένας από τους ισχυρότερους ανθρώπους στον κόσμο, ελέγχοντας πάνω από το 50% της συνολικής ποσότητας ναρκωτικών που φτάνουν κάθε χρόνο στις Η.Π.Α. H περιουσία του δεν μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια, αλλά ενώ ο Πάμπλο Εσκομπάρ ήταν αναγκασμένος να κρύβει σε μουχλιασμένες τρύπες τις δέσμες με τα χαρτονομίσματα του, ο Ελ Τσάπο κατάφερε να μπει στη λίστα του Forbes με τους πιο επιδραστικούς δισεκατομμυριούχους στον κόσμο για το 2009. Ήταν παντρεμένος ταυτόχονα με τέσσερις τουλάχιστον γυναίκες, οι οποίες, σύμφωνα πάντα με πηγές και βιογράφους, τον αγαπούσαν τρελά και συνεχίζουν να τον αγαπούν, ενώ μιλούν μόνο για την καλή πλευρά του χαρακτήρα του. Πιο γνωστή απ’ όλες, η εξωτικής ομορφιάς Έμμα Κορονέλ, η οποία ήταν μόλις 18 χρονών την ημέρα του γάμου τους. Χαρακτηριστική είναι η αδυναμία της στα πανάκριβα κοσμήματα και αξεσουάρ και στα πολυτελή ταξίδια.

Μια καλή εξήγηση για τους λόγους για τους οποίους ο Χοακίν Γκουσμάν κατάφερε να συνεχίσει ανενόχλητος για τόσο μεγάλο διάστημα την εγκληματική του δραστηριότητα ήταν το γεγονός ότι είχε άψογες σχέσεις με την κυβέρνηση του Μεξικό όπως επίσης το ότι είχε την κοινή γνώμη της χώρας του με το μέρος του. Ο φτωχός λαός τον λάτρευε, μάλιστα στο Μεξικό είναι γνωστός ως «ο σύγχρονος Ρομπέν των Δασών». Δεν είναι καθόλου λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι ο Ελ Τσάπο υπήρξε ένας χαμηλών τόνων άντρας που απλά δραστηριοποιούνταν σε μία επιχείρηση για την οποία οι Αρχές γνώριζαν τα πάντα. Ένας «ήσυχος» βαρώνος που γινόταν βίαιος μόνο όταν τον απειλούσες. Πόσο εφικτό είναι το να ισχύουν όλα τα παραπάνω για κάποιον που έχει διατάξει τις δολοφονίες δεκάδων ανθρώπων, έχει κατηγορηθεί για βιασμούς και έχει διακινήσει τεράστιες ποσόσητες κοκαϊνης, ηρωίνης, αμφεταμινών και κρακ στην Αμερική, παραμένει ανοικτό σε ερμηνείες και είναι πάρα πολύ συζητήσιμο.

Ήταν τελικά μία εμφύλια σύρραξη μέσα στο ίδιο του το καρτέλ που προκάλεσε μία σειρά αλυσιδωτών γεγονότων τα οποία οδηγήσαν τελικά στην δεύτερη σύλληψη του το 2014. Και αυτή η ιστορία κράτησης κατέληξε σε έναν αληθινό διασυρμό των μεξικανικών φυλακών με τον Τσάπο να διαφεύγει ξανά από ίδρυμα υψίστης ασφαλείας, αυτή τη φορά με τον τρόπο που γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα. Σκάβοντας ένα τούνελ. Αν η πρώτη του απόδραση του 2001 είχε χαρακτηρισθεί κινηματογραφική, η δεύτερη ξεπερνούσε κάθε φαντασία.

Δείτε το τρέιλερ από την πρώτη σεζόν της σειράς σε παραγωγή του Netflix.

Στα τέλη του 2015 ο Τσάπο βρίσκεται κρυμμένος στα βάθη της ζούγκλας του Μεξικό. Εκεί τον συνάντησε ο Σον Πεν, ο μοναδικός Αμερικανός που μπόρεσε να φτάσει στο κρυσφήγετο του με την συμβολή της φίλης του, της ηθοποιού Κέιτ ντελ Καστίγιο (δες εδώ) Η συνέντευξη που πήρε από τον αρχιβαρώνο ναρκωτικών για το περιοδικό Rolling Stone προκάλεσε αναστάτωση στην Αμερική με τον διάσημο ηθοποιό να αναγκάζεται στο τέλος να υποδείξει την ακριβή τοποθεσία του δραπέτη Τσάπο στις Αρχές. Το 2016 ο Χοακίν Γκουσμάν συλλαμβάνεται ξανά. Την στιγμή που πληροφορείται την έκδοση του στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ξεσπά σε κλάμματα μέσα στο κελί του. 

Κατά πάσα πιθανότατα ο Ελ Τσάπο είχε σκεφτεί ότι ακόμα κι αν τον συλλάβουν ξανά, αυτός θα βρει και πάλι τον τρόπο να δραπεύσει. Όπως ο ίδιος συνηθίζει να λέει «δεν το βάζω ποτέ κάτω». Μπορεί, από την άλλη, αυτή τη φορά να έχει στα αλήθεια κουραστεί. Το μόνο σίγουρο είναι πως ο Γκουσμάν έχει υπάρξει ο πιο αμφιλεγόμενος εγκληματίας τόσο μεγάλης εμβέλειας. Με την Αμερική να καλωσορίζει πανηγυρικά την έκδοση του και το Μεξικό να πονά για τον άντρα που βοήθoυσε για πάρα πολλά χρόνια αμέτρητους φτωχούς ανθρώπους σε ανάγκη, μάλλον είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι αυτή η ιστόρια είναι αρκετά σύνθετη και πολυεπίπεδη και έχει κυρίως να κάνει με την πραγματικότητα σε μία μακρινή χώρα για την οποία δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα παρά ελάχιστα πράγματα.

Εκτός από αυτό: Eνώ ο Εσκομπάρ έφτιαχνε ζωολογικούς κήπους μέσα στο ράντσο του και ο Μιγκέλ Γκαγιάρδο αγόραζε το ένα ρόλεξ μετά το άλλο, ο Ελ Τσάπο ζούσε μόνιμα on the run σε μία ακραία επικίνδυνη ζωή, η οποία τελικά βρήκε στη μικρή οθόνη την αντιμετώπιση που της έπρεπε μέσα από την ομώνυμη παραγωγή του Netflix. O αστικός μύθος λέει ότι η μεγαλύτερη σπατάλη που έκανε ποτέ ήταν την ημέρα που επικήρυξε το  κεφάλι του Ντόναλντ Τραμπ για 100 εκατομμύρια δολάρια. Ένα αστρονομικό ποσό για να ξοδέψει κανείς στην «κόντρα» του για ένα αναθεματισμένο τείχος. Αλήθεια, ψέμματα; Ποιος ξέρει. 

Κεντρική φωτογραφία: Aπό τη σειρά του Netflix «El Chapo»

Αναστασία Τουρούτογλου www.womantoc.gr

Τελείωσε το δημοτικό το 1950. Φέτος στα 82 του πέρασε στο τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ

Τελείωσε το δημοτικό το 1950. Φέτος στα 82 του πέρασε στο τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ…

Αποδεικνύοντας πως ο στόχος δεν έχει ηλικία και κάθε ρεκόρ μπορεί να καταρριφθεί, ο Κερκυραίος Νίκος Καρύδης, κατάφερε με την εισαγωγή του στο τμήμα της Φυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου να ανέβει στο βάθρο των επιτυχιών των πανελλαδικών εξετάσεων, σε ηλικία 82 ετών.

Αποδεικνύοντας πως ο στόχος δεν έχει ηλικία και κάθε ρεκόρ μπορεί να καταρριφθεί, ο Κερκυραίος Νίκος Καρύδης, κατάφερε με την εισαγωγή του στο τμήμα της Φυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου να ανέβει στο βάθρο των επιτυχιών των πανελλαδικών εξετάσεων, σε ηλικία 82 ετών.

Με ένα ιδιαίτερο πείσμα και εμφανέστατη οξυδέρκεια, αποφάσισε, στα 77 του χρόνια να ξανακαθίσει στα θρανία του Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας και σήμερα, διαψεύδοντας όλους εκείνους που τον αποδοκίμαζαν, να ετοιμάζεται με αγωνία για την εγγραφή του στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.

«Τελείωσα το δημοτικό το 1950»

«Ήταν ένας διακαής πόθος μου. Όνειρο ζωής. Τελείωσα το δημοτικό σχολείο το 1950. Το ’52 πήγαμε με την οικογένειά μου στον Πειραιά, δεν είχαμε να φάμε τότε στο νησί… Ήμουν έξυπνος και καλός μαθητής, αλλά δεν μπορούσα να συνεχίσω. Δύσκολες εποχές . Φτώχεια μετά τον πόλεμο. Δούλεψα από μικρό παιδί. Τα πρώτα μου παπούτσια θυμάμαι τα φόρεσα όταν ο θείος ο Τρούμας έστειλε από την Αμερική ρούχα και παπούτσια για τα παιδιά στην Κέρκυρα. Μου ήταν μεγάλα, αλλά τα φορούσα και αισθανόμουν άλλος άνθρωπος…το ευχαριστήθηκα» εξομολογείται στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Νίκος. 

Η κηδεμονία ενός παιδιού από το Μαρόκο και η επιστροφή στο σχολείο

Τα χρόνια περνούσαν, ο κ. Καρύδης, εργάστηκε σκληρά ως εργολάβος οικοδομών και τα κατάφερε. Όταν επέστρεψε στο νησί, ανακαίνισε πρώτα το πατρικό του σπίτι και μετά αγόρασε ένα καινούργιο. Σήμερα είναι παππούς δύο εγγονών και πατέρας όπως ομολογεί δύο αγοριών, καθώς εκτός από τον 50χρονο σήμερα γιό του που είναι και αυτός καθηγητής φυσικής, πριν από 20 χρόνια αποφάσισε να αναλάβει την κηδεμονία ενός παιδιού από το Μαρόκο που σήμερα είναι 32 ετών. «Τον αγαπάω σα γιο μου και δεν το ξεχώρισα ποτέ από την οικογένεια μου» θα πει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Ο κ. Νίκος στο σχολείο ήταν ο μεγαλύτερος ηλικιακά μαθητής, αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να είναι ο πιο επιμελής μαθητής .

«Δεν έκανα ποτέ απουσίες και παρακολουθούσα με μεγάλη προσοχή τους καθηγητές μου. Αν κάτι δεν καταλάβαινα ζητούσα να μου το εξηγήσουν. Πολλές φορές ήμουν επίμονος, αλλά ήταν τόσο καλοί όλοι μαζί μου και αυτό μου έδινε κουράγιο να συνεχίσω» αναφέρει και προσθέτει ότι «το σχολείο είναι πηγή ζωής. Η μάθηση σε κρατάει νέο» αποκαλύπτει.

Έτοιμος να ζήσει την φοιτητική ζωή

Γεννημένος το 1938 ο κ. Νίκος είναι σήμερα έτοιμος να ζήσει τη φοιτητική ζωή όχι όπως την ονειρεύονται οι νέοι φοιτητές των πανεπιστημίων, αλλά με έναν δικό του, ιδιαίτερο τρόπο, που θα του ικανοποιήσει τη «δίψα» του για τη μάθηση.

«Ονειρεύομαι πότε θα μπω στο Αμφιθέατρο της σχολής και θα παρακολουθήσω τα μαθήματα ως φοιτητής, ενώ πιστεύω ότι θα βρίσκομαι στα εργαστήρια όλη την ημέρα» θα πει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, συγκινημένος.

 

Καινούργια ζωή στη Θεσσαλονίκη με τη σύζυγό του για χάρη του ΑΠΘ

Όσο για τη νέα του ζωή στη Θεσσαλονίκη, σκέφτεται να συγκατοικήσει αρχικά με τον εγγονό του, που και αυτός τυγχάνει να είναι φοιτητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στο τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, όμως όλα θα κριθούν από την αγαπημένη του σύζυγο που την προτρέπει να φύγουν μαζί στη συμπρωτεύουσα και να ξεκινήσουν, μετά από 60 ολόκληρα χρόνια έγγαμου βίου, μία νέα ζωή.

«Η οικογένεια μου δε το πίστευε ότι θα τα καταφέρω, πολλοί φίλοι μου με αποδοκίμαζαν όταν ξεκίνησα στο σχολείο, σήμερα όμως όλοι διαψεύστηκαν. Τους απέδειξα πως όταν βάλει κάποιος ένα στόχο μπορεί να τα καταφέρει, αρκεί να επιμείνει σε αυτόν».

Η καθημερινότητα του κ. Νίκου δεν απέχει πολύ από την καθημερινότητα κάθε συνταξιούχου, παρότι στα νιάτα του ήταν και ένας δυνατός ιστιοπλόος που «ρουφούσε» τη ζωή σε κάθε της στιγμή.

Το πρωί θα ασχοληθεί με το κτήμα του, μετά θα πάει από το σπίτι, «για να δει τι χρειάζεται η κυρά», όπως λέει και μετά θα κάνει τη βόλτα του στη λαϊκή αγορά. Το απόγευμα όμως, αντί για το καφενείο, πήγαινε στο σχολείο. Από μικρός, παρά τα δύσκολα παιδικά του χρόνια, ομολογεί πως ήταν «βιβλιοφάγος».

«Όποτε μπορούσα διάβαζα ένα καινούργιο βιβλίο, από λογοτεχνία, ιστορία, μέχρι φυσικών επιστημών, που ήταν και τα αγαπημένα μου. Ο άνθρωπος χρειάζεται να έχει πολλές γνώσεις, μόνο έτσι θα τα καταφέρει στη ζωή», θα επισημάνει. 

Επόμενος στόχος η φυσική ιατρική

Ο 82χρονος σήμερα Νίκος Καρύδης δε φέρεται να ικανοποιείται μόνο με το αποτέλεσμα των πανελλαδικών εξετάσεων καθώς όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, θα ήθελε να συνεχίσει τις σπουδές του και στο τμήμα φυσικής ιατρικής, ενώ στόχος του είναι να ανοίξει αν τα καταφέρει και ένα φροντιστήριο για ανθρώπους μεγάλης ηλικίας που θέλουν μία δεύτερη ευκαιρία στη ζωή τους, αγαπούν τη μάθηση και θέλουν να διευρύνουν το μορφωτικό τους επίπεδο.

«Αν έχω χρόνια ζωής θα ακολουθήσω και τη φυσική ιατρική και ίσως καταφέρω να ανοίξω και δικό μου φροντιστήριο για ανθρώπους μεγάλης ηλικίας», λέει μεταξύ άλλων ατενίζοντας αισιόδοξα το μέλλον.

Υπερήφανη για τον κ. Νίκο δεν είναι όμως μόνο η οικογένειά του, είναι οι καθηγητές και η διευθύντρια του Εσπερινού ΓΕΛ Κέρκυρας.

It’s Never Too Late to Learn

Μιλούν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ με τα καλύτερα λόγια για το μαθητή τους, που αποτελεί φωτεινό παράδειγμα όχι μόνο για τους ηλικιωμένους αλλά και τους νέους, ενώ οι γνωστικές του δυνάμεις, δίνουν και στους ίδιους τη δύναμη να συνεχίσουν το πολύτιμο έργο τους.

«Ο Νίκος είναι η απόδειξη το τι μπορεί να καταφέρει ένας άνθρωπος μέσα από το Εσπερινό Λύκειο, πάνω στην αρχή «It’s Never Too Late to Learn»», δηλώνει υπερήφανη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η διευθύντρια του Εσπερινού ΓΕΛ Κέρκυρας Αγγελική Μαυροπούλου, που φωτογραφίζεται για το ΑΠΕ-ΜΠΕ, μαζί με τον κ. Νίκο και τους καθηγητές του για να κρατήσει για πάντα αυτή τη μοναδική στιγμή.

www.in.gr

Τρούμπα: Αποτελεί κεφάλαιο της ευρωπαϊκής κοινωνικής ανθρωπολογίας

Τρούμπα: Αποτελεί κεφάλαιο της ευρωπαϊκής κοινωνικής ανθρωπολογίας «Έκλεισε» πριν από ακριβώς 53 χρόνια…

Χωρίς υπερβολή, αποτελεί από μόνη της κεφάλαιο της ευρωπαϊκής κοινωνικής ανθρωπολογίας και επειδή στο ιστορικό της είναι καταγεγραμμένο έντονο και το αμερικανικό στοιχείο, «η χάρη» της καταχωρήθηκε και στην άλλη ήπειρο.

Τα δικά της κόκκινα φανάρια κρατήθηκαν αναμμένα για τρεις «γεμάτες» δεκαετίες και σ΄ αυτό το διάστημα «άντρωσαν» παλικαράκια, ροκάνισαν χαρτζιλίκια, φούντωσαν έρωτες και αίματα, αντήχησαν τον ρεμπέτικο καημό… Αυτά τα φανάρια έσβησαν σαν σήμερα, 12 Σεπτεμβρίου, πριν από 53 χρόνια, όταν δήμος και αστυνομία αποφάσισαν να βάλουν λουκέτο στη μακρά παρουσία και προσφορά της. Από την επομένη, η Τρούμπα έγινε ιστορία…

Τρούμπα είναι η ηχητική παραφθορά της τρόμπας, της βρύσης στο δυτικό τμήμα της Τερψιθέας (στη διασταύρωση της σημερινής λεωφόρου 2ας Μεραρχίας με την παραλιακή) απ΄ όπου για πολλά χρόνια μετά την τοπόθετησή της τη δεκαετία του 1860, τροφοδοτούνταν τα ατμόπλοια του Πειραιά. Έτσι ονομάστηκε η περιοχή της Τερψιθέας στα σύνορα του κεντρικού λιμανιού και της Ακτής Μιαούλη ίσαμε την οδό Κολοκοτρώνη. Για την ακρίβεια, τα όρια της θρυλικής Τρούμπας εκτείνονταν ανάμεσα σε δυο εκκλησίες. Τον Άγιο Νικόλαο και τον Άγιο Σπυρίδωνα.

«Καρδιά» της ήταν η οδός Νοταρά, όπου κατά κανόνα βρίσκονταν οι οίκοι ανοχής, ξενοδοχεία που χρέωναν με την ώρα και γραφεία γιατρών εξειδικευμένων στα αφροδίσια νοσήματα… Στους γειτονικούς δρόμους, τη Φίλωνος, τη Σκουζέ και την Κολοκοτρώνη, λειτουργούσαν τα μπαρ και τα καμπαρέ.

TroubaI

ΟΙ «ΜΑΓΔΑΛΗΝΕΣ» ΤΗΣ ΤΡΟΥΜΠΑΣ

Την περίοδο του Μεσοπολέμου, ή δράση των εκδιδόμενων γυναικών εντοπίζεται χωροταξικά στα Βούρλα, ελώδη περιοχή της Δραπετσώνας, όπου αν δεν είσαι «απόκληρος», δεν κατοικείς… Ειδικότερα, το 1867, υπό την πίεση των κατοίκων του Πειραιά, που διαμαρτύρονται για «χαμαιτυπεία, που ξεφυτρώνουν στην πόλη ως μανιτάρια προκειμένου να καλύπτουν τις ανάγκες των ναυτικών», η δημοτική Αρχή αποφασίζει τη συγκέντρωση των ιεροδούλων σε σημείο, που δεν θα προσβάλλει την αισθητική και την ηθική… Αυτό το αθέατο σημείο είναι τα Βούρλα. Έτσι, το 1876 με ανάθεση από τον δήμο κατασκευάζεται συγκρότημα κρατικών πορνείων, που προστατεύεται μάλιστα από τη Χωροφυλακή. Αλλά το 1937, η περιοχή επιλέγεται για εγκατάσταση σωφρονιστικού ιδρύματος και οι εκτοπισμένες πόρνες συγκεντρώνονται πέριξ της Τρούμπας -όπου λειτουργούν ήδη μπαρ και καμπαρέ- στήνοντας εκεί, αυτή τη φορά με ιδιωτική πρωτοβουλία, ένα άλλο ανθηρό βασίλειο…

«Μια φορά κι έναν καιρό σ’ ένα από τα πιο όμορφα λιμάνια της Μεσογείου, τον Πειραιά, υπήρχε μια συνοικία, που ήταν το καμάρι του και η… ντροπή του» γράφει για την Τρούμπα η αείμνηστη Σπεράντζα Βρανά στο σχετικό βιβλίο της και όχι αδίκως. Από τις περιγραφές των βιβλίων, των ταινιών, των ανθρώπων που την έζησαν, προκύπτει ότι η Τρούμπα ήταν μια «άλλη» κοινωνία μέσα στην κοινωνία του Πειραιά. Ένας θορυβώδης μικρόκοσμος που ξεδιπλωνόταν ανάμεσα στα χιλιοχρησιμοποιημένα κρεβάτια των κοριτσιών της χαράς, στα σοκάκια, όπου εύκολα έβγαινε η φαλτσέτα για μια στραβή ματιά, στους γκαζοτενεκέδες που «φιλοξενούσαν» την τέχνη του παπατζή και στα μπαρ, όπου έρεε άφθονο το αλκοόλ, ειδικά όταν ερχόταν ο 6ος αμερικανικός στόλος.

Περισσότερες από 500 δηλωμένες γυναίκες όλων των ηλικιών -μαρτυρούν τα αρχεία της Αστυνομίας- πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους κατά την εξαιρετικά ανθηρή δεκαετία του 1950 στα «σπίτια» της Τρούμπας. Αλλά υπήρχαν και οι… περιστασιακές. Γυναίκες, αδήλωτες, ενίοτε νοικοκυρές, σύζυγοι και μάνες με οικονομικά προβλήματα, που σε περιόδους μεγάλης ζήτησης (όταν ερχόταν ο στόλος) … εμπλούτιζαν με την παρουσία και τη δουλειά τους την «πρώτη ύλη» των «σπιτιών» για να ενισχύσουν και το δικό τους εισόδημα. Το σίγουρο, πάντως, είναι πως εκεί όλες ήταν «σπιτωμένες».

Δεν πατούσε «καλντεριμιτζού» στην Τρούμπα. Κι αν έκανε το λάθος, ο «προστάτης» των κοριτσιών την έστελνε από κει που ΄ρθε. Εκεί όλοι ζούσαν για μια μπέσα. Ο λόγος του άντρα στον άντρα ήταν ιερός κι αν κάποιος τον βρόμιζε, ήξερε τη συνέχεια… Μόνοι θα καθάριζαν.

«Οι μπάτσοι στην Τρούμπα ήταν ανεπιθύμητοι. Εκεί ήταν άλλοι οι νόμοι» μαρτυρά η Σπεράντζα. Μόνο ο λόγος στη γυναίκα ήταν ανίσχυρος. Γιατί τι κι αν ήταν πόρνες; Είχαν καρδιά και την έδιναν. Συχνά ερωτεύονταν τους «προστάτες» τους, που πουλούσαν αίσθημα και όνειρα για να τις εκμεταλλεύονται. Κι άμα ανακάλυπταν ότι αντίστοιχες υποσχέσεις έδιναν αυτοί και σε άλλες, γίνονταν άγρια θηρία και χειροδικούσαν κι αυτές και μαχαίρωναν και ρίχνανε βιτριόλια… Ήταν αυτές οι ίδιες λαϊκές γυναίκες, που έδιωχναν από την Τρούμπα τους πιτσιρικάδες για να μη «βρομίσουν», που έφτιαχναν πρόσφορο για να πάνε στην εκκλησία την Κυριακή, που κάλυπταν με μαύρα πανιά τα κόκκινα φανάρια τους και κατέβαζαν ρολά τη Μεγάλη Εβδομάδα…

Εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ΄50, η συνεύρεση με ένα κορίτσι της Τρούμπας κυμαινόταν στις 25 δραχμές κι όταν ερχόταν ο στόλος, η ταρίφα διπλασιαζόταν υπερδιπλασιαζόταν. Όλα πλήθαιναν όταν ερχόταν ο στόλος. Οι τιμές των ποτών, η δράση των παπατζήδων, η προσφορά των κοριτσιών. Έως και 40 -πολλές φορές και 50 πελάτες έφτανε να πάρει η κάθε μια σε μια μέρα και ασφαλώς τα έσοδα πολλαπλασιάζονταν.

Αλλά κυρίως για τον «προστάτη» που πίεζε για μεγαλύτερη… απόδοση κι αν η προστατευόμενη δεν ανταποκρινόταν, ο πέλεκυς έπεφτε βαρύς. Και να σκεφτείς ότι λεόντεια μερίδια από κείνη την ταρίφα των 25 δραχμών έπαιρναν ο προστάτης και η τσατσά. Το κορίτσι αρκείτο στην ασφάλιση («πουτανόσημα» τα λέγανε οι ίδιες) τη δωρεάν στέγη, το φαγητό και σ΄ ένα ισχνό χαρτζιλίκι για τα τσιγάρα και τα μικροέξοδά του…

reportaznet 7

Πικρή ζωή κι ακόμα πιο πικρό το τέλος γι αυτές τις γυναίκες, που γερνούσαν γρηγορότερα απ΄ όλες κι έχαναν τη φρεσκάδα τους και κατέληγαν στον δρόμο. Αλλά εκεί, στα κακόφημα της Τρούμπας, όση λάσπη κι αν έπνιγε τα σώματα, ήταν και κάτι ψυχές που θαρρείς με το πέρασμα του χρόνου, γίνονταν πιο διάφανες, πιο καθαρές… Κορίτσια που πόνεσαν Έλληνες και ξένους ναυτικούς, που ζούσαν με την ανάμνησή τους, που πέθαιναν κάθε μέρα και ανασταίνονταν με την επιστροφή εκείνων από τα μεγάλα ταξίδια.

Κορίτσια που αγάπησαν και αγαπήθηκαν, που παντρεύτηκαν κι έφυγαν μακριά κι άλλαξαν ζωή. «Κορίτσια που δεν άφησαν τη μαύρη καθημερινότητά τους να βρομίσει την ψυχή τους. Κορίτσια που κρατήθηκαν μέσα τους αγνά για τα ταίρια τους. Γιατί άμα είσαι τέτοια, μπορείς και κρατάς αμόλυντη την ψυχή σου και πιο αληθινά, πιο πιστά αγαπάς…» έλεγε η Σπεράντζα, στιγματίζοντας με τον δικό της ιδιαίτερο τρόπο την… «οξύμωρη ηθική μιας κοινωνίας που ευκολύνεται να ασκεί την πιο ανηλεή κριτική στην αιδώ, της οποίας η ίδια αποτελεί κομμάτι…».

Κοπέλες των οίκων δήλωναν πως «οι χειρότεροι διώκτες τους την ημέρα ήταν οι καλύτεροι πελάτες τους τη νύχτα»… Σ΄ έναν κόσμο, όπου η «ηθική» ερμηνεύεται κατά το δοκούν, ευκολότερα στιγματίζεσαι ως «ανήθικος», παρά ως «περιθωριακός» και όπως δήλωσε κάποτε ο Πειραιώτης συγγραφέας Γιάννης Κακουλίδης «στην Τρούμπα δεν κυριαρχούσε ο υπόκοσμος. Κυριαρχούσε το περιθώριο»… Γι αυτό και ο λόγος ήταν η τιμή. Γι αυτό και οι ρεμπέτες που πλημμύρισαν την Τρούμπα με τη μουσική τους ήταν εκτοπισμένοι στο περιθώριο και πάμπολλα τραγούδια εμπνεύστηκαν από τα καλντερίμια της.

ΤΑ ΔΥΟ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΤΡΟΥΜΠΑΣ

Όλα τα χρόνια λειτουργίας της Τρούμπας ως παραδείσου του αγοραίου έρωτα, η εικόνα της περιοχής θυμίζει τα δύο πρόσωπα του Ιανού. Το πρωί λειτουργούν εμπορικά καταστήματα, άνθρωποι περιδιαβάζουν αμέριμνοι, οικογενειάρχες τροφοδοτούν τα σπιτικά με τα παιδιά και τις γυναίκες τους. Πολλά νοικοκυριά είναι στημένα ανάμεσα στις επιχειρήσεις του πληρωμένου έρωτα.

Μόλις πέφτει ο ήλιος και ανάβουν τα φώτα, το σκηνικό της Τρούμπας αλλάζει. Οι οικογένειες κλείνονται στα σπίτια τους και κάποια άλλα «σπίτια» ετοιμάζονται για το νυχτοκάματο. Οι περίφημες «μαντάμες» ή «τσατσάδες», παλιές πόρνες που λόγω περασμένης ηλικίας περνούν στην εφεδρεία της εκπόρνευσης των δικών τους κορμιών, αλλά όχι εν γένει του επαγγέλματος, ανοίγουν τον ένα μετά τον άλλο τους «οίκους ανοχής» και αντί αδρού αντιτίμου στεγάζουν κοπέλες, τα ραντεβού των οποίων κλείνουν οι ίδιες.

Αλλά στην καθημαγμένη Ελλάδα της δεκαετίας του 1950 συντελούνται και κοσμοϊστορικές αλλαγές υπέρ της γυναίκας, η οποία κατά κανόνα αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης. Το 1956 δίνεται στο «ασθενές φύλο» το προνόμιο του «εκλέγειν» και την ίδια χρονιά η πρώτη γυναίκα υπουργός (Κοινωνικής Πρόνοιας) στην ιστορία της Ελλάδας, η Λίνα Τσαλδάρη της ΕΡΕ, εκδίδει νόμο, σύμφωνα με τον οποίο απαγορεύεται η λειτουργία των οίκων ανοχής ως ομαδικών εταιρισμών. Σε κάθε «σπίτι» επιτρέπεται η εξάσκηση του επαγγέλματος από μόνον δύο ιερόδουλες.

kokkina fanaria2

Οι «τσατσάδες» χάνουν τη δουλειά τους και οι ιδιοκτήτες ακινήτων (κυρίως μικρών κατοικιών) στην Τρούμπα βρίσκουν ευκαιρία να πλουτίσουν. Συχνά επιλέγουν να αφήσουν την κατοικία τους στην περιοχή για να τη νοικιάσουν στις πεταλούδες της νύχτας με τη μέρα και για εξωφρενικά ποσά. Οι… κακές γλώσσες λένε πως ιερέας είναι ο πρώτος ιδιοκτήτης κατοικίας, την οποία ενοικίασε σε ιερόδουλες, κι έχει συμφωνήσει να εισπράττει 150 δραχμές ημερησίως! Για την ιστορία, το 1960, ο μηνιαίος μισθός ενός υπαλλήλου κυμαίνεται μεταξύ 1.500 και 3.000 δραχμών και το ημερομίσθιο του ανειδίκευτου εργάτη είναι περί τις 50 δραχμές!

Αλλά, έτσι κι αλλιώς, καθώς ο καιρός περνά και το βασίλειο του αγοραίου έρωτα φουντώνει, η περιοχή αποψιλώνεται από οικογένειες. Συχνά ανίδεοι ή μεθυσμένοι πελάτες εισβάλλουν σε οικογενειακές κυψέλες, τρομοκρατώντας τα μέλη τους. Τη δεκαετία του 1960 τα εναπομείναντα νοικοκυριά αναγκάζονται να τοποθετήσουν στις εισόδους των σπιτιών τους -πολλές φορές και στην Αγγλική- πινακίδες με την ένδειξη «προσοχή, σε αυτό το σπίτι κατοικεί οικογένεια»!

ΣΤΑ ΥΨΗ ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΉΡΙΟ ΑΞΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΑΡΤΩΛΗΣ ΣΥΝΟΙΚΙΑΣ

Χρόνο με τον χρόνο -και παρά την ανακατεμένη ανθρωπογεωγραφία της περιοχής, που έχει στήσει μια νέα, αυθεντική γενιά νοικοκύρηδων Πειραιωτών υποδεχόμενη νωρίτερα μετανάστες από τα νησιά και την ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά και μικρασιάτες πρόσφυγες η Τρούμπα ενσωματώνεται στον οικιστικό ιστό του Πειραιά ως αναγκαίο κακό. Ως «τόπος χαράς που επιβάλλεται να προσφέρει κάθε λιμάνι στον ναυτικό», αλλά και ως πηγή παραγωγής χρήματος. Χαρακτηριστικό είναι δημοσίευμα της εφημερίδας «Το Βήμα» της 13/2/1966. Ο τίτλος του κειμένου που φέρει την υπογραφή Ν.Ν., είναι «Οι εισπράξεις της Τρούμπας είναι όσες και του ΟΛΠ» και το περιεχόμενο:

«Σε πραγματικό χρηματιστήριο έχει εξελιχθεί η Τρούμπα η γνωστή και άγνωστη “αμαρτωλή” συνοικία του Πειραιώς. Οι καθαρές καθημερινές εισπράξεις της όσο και αν φανεί απίστευτο είναι γεγονός ότι συναγωνίζονται τις καθημερινές εισπράξεις του πρώτου λιμενικού οργανισμού της χώρας, του ΟΛΠ, δηλαδή υπερβαίνουν τις 260.000 δραχμές περίπου. Αυτό είναι το συμπέρασμα στο οποίο καταλήξαμε ύστερα από ειδική έρευνα στην περιοχή αυτή.

Σήμερα, στο οικοδομικό τετράγωνο της Τρούμπας, στεγάζονται και εργάζονται σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπηρεσίας Ηθών της Αστυνομικής Διεύθυνσης Πειραιώς 140 ιερόδουλοι, 16 καμπαρέ και 25 μπαρ, που συνθέτουν έναν δεύτερο οικονομικό “οργανισμό” με καθημερινά κέρδη καταπληκτικά.

Υπολογίζεται λοιπόν ότι οι 140 αυτές “χαρακτηρισμένες” γυναίκες που δέχονται αντί 55 δραχμών γύρω στις 15 “επισκέψεις” την ημέρα εισπράττουν αυτές μόνο συνολικά 115.000 δραχμές ημερησίως. Η Εφορία δεν τις φορολογεί. Τις φορολογούν όμως (κάθε επάγγελμα έχει τα μυστικά του πολύ δε περισσότερο το επάγγελμα του αγοραίου έρωτος) οι υπενοικιαστές ή “προστάτες”. Είναι αυτοί, που ενοικιάζουν πρώτοι τα σπίτια από τους ιδιοκτήτες τα οποία υπενοικιάζουν κατόπιν στις ιερόδουλες με το απίστευτο ενοίκιο των 300 – 400 δραχμών την ημέρα! Δηλαδή περίπου 9.000-12.000 δραχμές εισπράττουν τον μήνα, από τις οποίες αποκλείεται να πληρώνουν στους ιδιοκτήτες -σύμφωνα με την γνώμη των ίδιων των γυναικών περισσότερες από 3-4000 δραχμές τον μήνα.

Και να φαντασθεί κανείς ότι υπάρχουν πολλοί τέτοιοι ενοικιαστές στην Τρούμπα οι οποίοι διαθέτουν και 4 και 5 σπίτια ο καθένας!

Τη δεύτερη θέση στη σειρά των συντελεστών που διαμορφώνουν τον τεράστιο “προϋπολογισμό” των 260.000 περίπου δραχμών που παρουσιάζει από ημέρα σε ημέρα το χρηματιστήριο της Τρούμπας κατέχουν τα καμπαρέ. Συγκεντρώνοντας σχετικά στοιχεία που αφορούν την κίνηση πελατών όλον τον χρόνο και τα διάφορα έξοδα που αντιμετωπίζουν, αποδοχές προσωπικού και καλλιτεχνικών συγκροτημάτων, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι και τα 16 καμπαρέ που υπάρχουν θα πρέπει να συγκεντρώνουν την ημέρα καθαρό κέρδος γύρω στις 96.000 χιλιάδες δραχμές. Βεβαίως ο αριθμός αυτός δεν είναι απόλυτος, αλλά κυμαίνεται άλλοτε λιγότερο (όπως αυτή την εποχή) και άλλοτε περισσότερο (όπως όταν επισκέπτεται τον Πειραιά ο στόλος).

Ας σημειωθεί δε ότι οι τιμές των ποτών που σερβίρονται στα καμπαρέ αυτά δεν υπόκεινται σε αγορανομικό έλεγχο και εμφανίζονται κατά μεγάλο ποσοστό ανώτερες από τις τιμές των ελεγχομένων καταστημάτων. Αρκεί να προσθέσουμε ότι τη μικρή φιάλη της μπύρας (τιμή αγορανομίας 4,20)… την κοστολογούν προς 33 δραχμές, ενώ τη φιάλη το ουίσκι (180) προς 1.000 δραχμές.

Τέλος, υπάρχουν και τα μπαρ και δεν είναι λίγα. Είκοσι πέντε εργάζονται σήμερα και συνεχώς αυξάνονται. Κατά τους μετριότερους υπολογισμούς σε 50.000 δραχμές αντιστοιχεί το καθημερινό τους μερίδιο από τον γενικό “τζίρο” των 260.000 δραχμών περίπου».

PotetinKyriaki

Η ΤΡΟΥΜΠΑ ΩΣ ΕΜΠΝΕΥΣΗ

Η ζωή των γυναικών της πειραϊκής «αμαρτωλής» συνοικίας που από ανάγκη ή και από επιλογή βιοπορίζονται πουλώντας το κορμί τους και συντηρώντας στρατιές προαγωγών και «τσατσάδων» γίνεται συχνά έμπνευση υπηρετών όλων των μορφών της τέχνης. Από τους λογοτέχνες της περίφημης «γενιάς του ΄30», που στα έργα τους θα βρεθεί τουλάχιστον μία αναφορά στη ζώσα τότε Τρούμπα (είναι, βλέπεις, η εποχή της μεγάλης μετανάστευσης, κατά την οποία μετανάστες και εμιγκρέδες ξεφορτώνονται καραβιές στο λιμάνι του Πειραιά) έως τους σύγχρονους συγγραφείς, που αναζητούν μαρτυρίες του παρελθόντος και καταγράφουν στο παρόν, τους Πειραιώτες Διονύση Χαριτόπουλο και Βασίλη Πισιμίση κ.α.. Μια ιδιαίτερη μνεία στη «Μπέμπα» της Τρούμπας κάνει στο βιβλίο του με τίτλο: «Αναφορά στον Κύριο Κωστάκη Πρου» ο Γιάννης Κακουλίδης.

«Πριν έρθεις να ξαπλώσεις, βγάλε τα φτερά σου κρέμασέ τα κάπου» του έλεγε του 15χρονου Φωκά η περπατημένη «Μπέμπα» και πώς εκείνος να μην πέσει βαθιά, θανάσιμα, στον έρωτά της;

Αλλά και στο σινεμά. Από τον Γιώργο Τζαβέλλα που αποτυπώνει στο πρόσωπο της ηρωίδας του, της Αγνής του λιμανιού, όλη την πίκρα για τη γονική εγκατάλειψη που την οδήγησε στην Τρούμπα έως τον σκηνοθέτη Βασίλη Γεωργιάδη, που φέρνει τα «Κόκκινα φανάρια» του στην Ακαδημία Κινηματογράφου, ως υποψήφια για το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας, αλλά και τον Μάνο Χατζηδάκι, που κερδίζει το χρυσό αγαλματίδιο για τη μουσική επένδυση της ταινίας «Ποτέ την Κυριακή», με σκηνοθέτη τον Ζιλ Ντασέν και τη Μελίνα Μερκούρη στον ρόλο της πόρνης του πειραϊκού λιμανιού. Η πρωταγωνίστρια θα βραβευθεί για την ερμηνεία της με το βραβείο α΄ γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ των Καννών.

Καθώς μάλιστα η άνθηση της Τρούμπας συμπίπτει χρονικά με τους πειραματισμούς του ελληνικού σινεμά, η παραγωγή ταινιών με θεματολογία από τη ζωή των ανθρώπων της

«αμαρτωλής» συνοικίας είναι πλούσια.

«Η Αγνή του λιμανιού» (1952), «Ποτέ την Κυριακή» (1960), «Το κάθαρμα» (1963) «Τα κόκκινα φανάρια» (1963), «Λόλα» (1964) , «Το δόλωμα» (1964), «Τρούμπα ΄67» (1967), «Καλώς ήρθε το δολάριο» (1967), «Οι βάσεις και η Βασούλα» (1975) είναι μερικές από τις γνωστές κινηματογραφικές επιτυχίες που «γέννησε» η θρυλική γειτονιά του Πειραιά.

Όσο για τη μουσική, αναμφισβήτητα η δυνατότερη έμπνευση από το χρώμα, τον ήχο, τις μυρωδιές της Τρούμπας πιστώνεται στον Σταύρο Ξαρχάκο, που «ντύνει» αριστουργηματικά τις εμβληματικές ταινίες «Λόλα» και «Κόκκινα Φανάρια», με τη Βίκυ Μοσχολιού (σε πρώτη εμφάνιση στη «Λόλα»), τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, την Πόλυ Πάνου, τον Πάνο Γαβαλά και τη Ρία Κούρτη να ερμηνεύουν επιτυχίες, που θα κρατούν για πάντα τη δική τους φωτεινή σελίδα στα χρονικά του πενταγράμμου.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ

Κι εκεί που η Τρούμπα έχει ενταχθεί για τα καλά στο τοπικό ηχόχρωμα του ελληνικού λιμανιού, έρχεται η Χούντα και ο δήμαρχος Αριστείδης Σκυλίτσης, στις 5 Αυγούστου του 1967 αποφασίζει το λουκέτο της «αντιχριστιανικής, αντικοινωνικής και εν πάση περιπτώσει απαραδέκτου δια την κοινωνίαν του Πειραιώς καταστάσεως». Κάποιες… διεισδυτικότερες ματιές αποδίδουν αλλού τον λόγο της απόφασης. Οι εφοπλιστές εγκαθιστούν σιγά σιγά τα γραφεία τους στην ακτή Μιαούλη, σε απόσταση αναπνοής από την Τρούμπα, και μια γειτνίαση με πόρνες και περιθώριο είναι τουλάχιστον ταπεινωτική εικόνα για την επιχειρηματική δράση τους.

Η απόφαση, πάντως, αναφέρει πως σε έναν μήνα πρέπει να αποχωρήσουν τα «σπίτια της χαράς», τα οποία ασφαλώς, φεύγοντας θα πάρουν μαζί τους και την πελατεία που συντηρεί τα ξενοδοχεία, τα μπαρ και τα καμπαρέ της περιοχής. Ένας κόσμος, που τριάντα χρόνια τώρα πορεύεται με τη δική του ηθική στα καλντερίμια της Τρούμπας, εκπαραθυρώνεται, ένα μεγάλο κομμάτι του τοπικού ηχοχρώματος σβήνει, μια «αντιχριστιανική» ανορθόδοξη βιομηχανία παραγωγής χρήματος βάζει λουκέτο. Όσα σπίτια δεν κλείνουν εγκαίρως, όργανα της τάξης τα «τακτοποιούν» σε λίγες ώρες, τη 12η Σεπτεμβρίου του 1967. Οι δρόμοι της Τρούμπας «πνίγονται» στα… αμαρτωλά στρώματα, που μαζεύουν οι υπηρεσίες καθαριότητας του δήμου. Τα κορίτσια σκορπίζουν. Άλλες ανηφορίζουν στα «σπίτια» της Αθήνας κι άλλες αναζητούν την τύχη τους σε ξένα λιμάνια. Η Τρούμπα καθαρίζει και ο Αρ. Σκυλίτσης καμαρώνει που διαφύλαξε τα χρηστά ήθη των κατοίκων, απαλλάσσοντάς τους από το «κοινωνικόν άγος»…

ΤroubaΙΙ

Τα Πρακτικά της 18ης Συνεδρίας του Δημοτικού Συμβουλίου Πειραιώς, της γενομένης την 15η Ιουλίου 1968, ημέρα Δευτέρα και ώραν 09.30, παρουσιάζουν τα πεπραγμένα του δημάρχου κατά το έτος 1967. Η παράγραφος για την Τρούμπα αναφέρει:

«Απομάκρυνσις κακοφήμων οίκων περιοχής Τρούμπας. Ο κεντρικός τομεύς της πόλεως, περιοχή Τρούμπας ως απεκαλείτο, απετέλη τόπον ακολασίας διά των υφισταμένων κακοφήμων οίκων και της εν αυτή εγκαταστάσεως, παραμονής και εκθέσεως των ασέμνων γυναικών. Οι Πειραιείς οι οικογενειάρχαι και οι υγειώς σκεπτόμενοι πολίται, δεν διήρχοντο των οδών του τομέως αυτού. Κατόπιν συντόμων ενεργειών μας οι κακόφημοι οίκοι εκλείσθησαν οριστικώς. Άπασαι αι άσεμναι γυναίκες απομακρύνθησαν των οδών του εν λόγω κεντρικού τομέως της πόλεως, ούτω δε εξέλειπεν το κοινωνικόν άγος εκ της περιοχής ήτις απαλλαγμένη πλέον εκ των αμαρτιών του παρελθόντος αφέθη ελευθέρα εις τους Πειραιείς.

Ελένη Αντωνίου www.ogdoo.gr

Ο Έλληνας που τα έβαλε με το Απαρτχάιντ

Ο Έλληνας που τα έβαλε με το Απαρτχάιντ. Νιώθεις ευλογία ότι στάθηκες τυχερός που τους γνώρισες

Είναι κάποιοι άνθρωποι που έρχονται στη ζωή μας για να μπουν για πάντα στην καρδιά μας, αβίαστα, με το μεγαλείο εκείνο της ταπεινότητας που διακρίνει τις φωτεινές προσωπικότητες. Κι όταν φεύγουν από τη ζωή, το αίσθημα της λύπης συνυπάρχει παρηγορητικά με την ευλογία που νιώθεις ότι στάθηκες τυχερός που τους γνώρισες.

Ένας τέτοιος άνθρωπος υπήρξε για μένα ο Γιώργος Μπίζος, ο οποίος άφησε τη στερνή πνοή του στις 9 Σεπτεμβρίου στο Γιοχάνεσμπουργκ, εκεί στη δεύτερη «Ιθάκη» του, που δεν ξεχώρισε ποτέ από αυτή της καρδιάς. Ήταν γνωστός σε όλη την υφήλιο ως ο Έλληνας δικηγόρος, υπέρμαχος των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και αδελφικός φίλος του Νέλσον Μαντέλα, στον οποίο χάρισε τη ζωή, μα κι ενός ολόκληρου Έθνους στη συνέχεια, όταν τον υπερασπίστηκε στην πολύκροτη δίκη της Ριβόνια (1963-1964) στα χρόνια του σκληρού Απαρτχάιντ.

Ehi61WZX0AAIUmg

Προσωπικά είχα την τύχη να τον γνωρίσω και να με τιμήσει πολλές φορές, παραχωρώντας μου συνεντεύξεις αρχικά μέσα από τις συχνότητες της ΕΡΑ-5, γνωστή ως «Φωνή της Ελλάδας», για το «Έθνος της Κυριακής», το Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και στη συνέχεια για το ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Θυμάμαι σαν τώρα την πρώτη φορά που μίλησα μαζί του, μέσω τηλεφώνου, για να προετοιμάσουμε την τηλεφωνική συνέντευξη που θα μεταδιδόταν μέσω των βραχέων κυμάτων της Φωνής της Ελλάδας στους Έλληνες όπου γης. Ήταν κάπου στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Με συνεπήρε η γαλήνια φωνή του, που μετρίασε το πολύ τρακ που είχα ομολογουμένως. Έτσι ένιωσα κι αργότερα, όταν τον γνώρισα από κοντά, τον Δεκέμβριο του 1999, στο πλαίσιο της 2ης Παγκόσμιας Συνέλευσης του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού στη Θεσσαλονίκη. Τότε εκτίμησα βαθύτατα τον πραότητά του, ενώ η γαλήνη που εξέπεμπε, αλλά και το ωραίο χιούμορ που τον διέκρινε, μαγνήτιζε τους πάντες. 

Πάντα ένιωθα δέος όταν μιλούσα μαζί του και με πολλή χαρά τον συναντούσα στην Αθήνα, σε κάθε επίσκεψή του στην Ελλάδα, με τελικό προορισμό τη γενέτειρά του, Βασιλίτσι Μεσσηνίας. Ήταν για μένα ένας ζωντανός θρύλος. Ο ίδιος, όμως, ποτέ δεν είδε έτσι τον εαυτό του. Θεωρούσε ότι τα όσα είχε πράξει ήταν το ελάχιστο που μπορούσε να προσφέρει στον αδελφικό του φίλο, τον Μαντέλα, που χωρίς αυτόν, όπως μου έλεγε πάντα, δεν μπορούσε να φανταστεί τη Νότια Αφρική.

599103 936559 650991961589625 632833330 n

«Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό που βρέθηκα στον δρόμο του Μαντέλα», μου είχε πει σε μια συνέντευξη για το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ενώ ζούσε ακόμη ο μεγάλος Νοτιοαφρικανικός ηγέτης. «Η επιρροή του στη ζωή μου είναι μεγάλη. Ο Μαντέλα πάντα μας έλεγε ότι πιο εύκολο θα ήταν να μάθουμε να αγαπάμε και ότι κανείς δεν γεννιέται ρατσιστής. Ακόμα και τώρα δεν εγκαταλείπει τον λαό του. Ξέρετε, ο ίδιος δεν θέλει να τον θεωρούν ούτε εθνοσωτήρα, ούτε προφήτη, αλλά μόνον πιστό υπηρέτη του λαού, ντόπιων και λευκών. Αυτό που πάντα με εντυπωσίαζε είναι ότι ξέρει να συγχωρεί».

«Οδύσσεια προς την ελευθερία»

Τον παραπάνω τίτλο είχε επιλέξει ο Γιώργος Μπίζος για την αυτοβιογραφία του, που αξίζει να έχει κάθε Έλληνας στη βιβλιοθήκη του.

Όπως αναφέρει και ο Νέλσον Μαντέλα στον πρόλογο του βιβλίου, «η αυτοβιογραφία του Τζορτζ, “Οδύσσεια προς την ελευθερία”, δεν είναι απλά ένας προσωπικός απολογισμός μιας εκπληκτικής ζωής, αλλά ένα πολύτιμο πρόσθημα στα ιστορικά αρχεία του έθνους μας από έναν άνθρωπο, του οποίου η συμβολή στην εδραίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων-που αποτελούν την ουσία των δικών μας συνταγματικών αξιών-είναι ανεκτίμητη».

Η ιστορία του μεγάλου αυτού Έλληνα μοιάζει μυθιστορηματική. Ξεκινάει τον Οκτώβριο του 1941, όταν παλικαράκι αμούστακο 13 ετών, έφυγε από τον γενέθλιο τόπο, το αγαπημένο Βασιλίτσι Μεσσηνίας, χωρίς να ξέρει πού θα τον οδηγήσει τελικά η μοίρα. Με τον πατέρα του, κοινοτάρχη του χωριού, καταφέρνουν να ξεγελάσουν τους Γερμανούς και να φυγαδεύσουν με μια βάρκα επτά συμμάχους, Νεοζηλανδούς στρατιώτες που είχαν ξεμείνει εκεί. Τελικός προορισμός η Κρήτη, που πίστευαν ότι είναι ελεύθερη.

Πάντα δάκρυζε ο Γιώργος Μπίζος όταν θυμόταν πώς πάλευαν για πέντε μερόνυχτα μεσοπέλαγα, αλλά και τη μεγάλη φουρτούνα στην οποία έπεσαν και κινδύνεψαν να χάσουν όλοι τη ζωή τους. Τελικά, ένα αγγλικό πλοίο τους μετέφερε στην Αίγυπτο, όπου μαζί με τον πατέρα του έμειναν περίπου τρεις μήνες. Ο δρόμος της επιστροφής στα πάτρια εδάφη είχε κλείσει για πάντα. Έτσι βρέθηκαν στη Νότιο Αφρική.

 114317634 bizo9768001966

Για τον φιλομαθή γιο, ο πατέρας είχε όνειρα να γίνει γιατρός, ο ίδιος όμως επέλεξε να σπουδάσει Νομική. Εκεί γίνεται μέλος του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου και γνωρίζει τον Μαντέλα. Γρήγορα αναπτύσσεται ανάμεσά τους μια βαθιά φιλία, που ενδυναμώθηκε στη συνέχεια με τους αγώνες που έδωσε για να απελευθερωθεί ο Νοτιοαφρικανός ηγέτης, που παρέμεινε 27 ολόκληρα χρόνια στην φυλακή. Δύσκολα, δυσβάσταχτα χρόνια, που κανείς τους όμως όσο ζούσε δεν ξέχασε ποτέ.

«Κανείς υπόλογος;» Ένας Έλληνας κατά του Απαρτχάιντ

«Ο Γιώργος, το παιδί των Ελλήνων μεταναστών, είναι ο άνθρωπος που συνδυάζει ένα συναισθηματικό χαρακτήρα με ένα οξύ μυαλό», είχε πει ο Νέλσον Μαντέλα. Πράγματι, η ευστροφία που είχε, οι γνώσεις του στα Νομικά και κυρίως η αδιαμφισβήτητη ικανότητά του στις δίκες, τον κατέστησαν βασικό υπερασπιστή των αγωνιστών κατά του Απαρτχάιντ, τους οποίους αποκαλούσε ήρωες κι ένοιωθε τυχερός, που βρέθηκε μαζί τους: Μαντέλα, Σουσούλου, Στιβ Μίκο κι άλλοι πολλοί αντάρτες, καθηγητές πανεπιστημίων, φοιτητές…

Στο βιβλίο ντοκουμέντο με τίτλο «Κανείς υπόλογος;», που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Κοχλίας το 2001, ο Γιώργος Μπίζος παρουσίασε για πρώτη φορά έξι από τις πολύκροτες δίκες που είχε αναλάβει ο ίδιος, με ομάδα επιφανών δικηγόρων στη Νότιο Αφρική, διερευνώντας τα αίτια θανάτου μαύρων και μη αγωνιστών, που πέθαναν στα κρατητήρια του Απαρτχάιντ.

Όπως του αναγνώριζαν επιφανείς συνάδελφοί του, ο Γιώργος Μπίζος ήταν ο μόνος που θα μπορούσε να γράψει αυτό το βιβλίο ντοκουμέντο, αφού ήταν στην «καρδιά» των περισσότερων από τις δικαστικές μάχες. Τότε τον αποκάλεσαν, άλλωστε, και «η δύναμη του ελέφαντα», λόγω της ικανότητάς του να εξαντλεί τους ψευδομάρτυρες.

Μέσα από την παράθεση συγκλονιστικών μαρτυριών, ο Γιώργος Μπίζος αποκάλυψε στο βιβλίο τις «συνωμοσίες της σιωπής», που επί δεκαετίες ολόκληρες έστηναν τα όργανα της Αστυνομίας Ασφαλείας, με την πλήρη κάλυψη του Νόμου περί Τρομοκρατίας από το 1963 έως την κατάργησή του, το 1990. Κατέγραψε λεπτομερώς τις συνέπειες των βασανιστηρίων, των θανάτων στην απομόνωση, των δολοφονιών από αποσπάσματα θανάτου και την αποτυχία να βρεθεί έστω και ένας ένοχος. Μετά από δίκες-παρωδία, οι αποφάσεις ήταν πανομοιότυπες: «Κανείς υπόλογος».

images

Μεταξύ αυτών περιγράφει και την πολύκροτη δίκη για το θάνατο του ηγέτη του «Συνεδρίου του Μαύρου Λαού» Στιβ Μπίκο, δίκη σύμβολο της αποκάλυψης του ρατσισμού, της υπονόμευσης της ηθικής και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε μια πλούσια και όμορφη χώρα όπως η Νότιος Αφρική.

«Για μένα ήταν απόλυτη ανάγκη να καταγράψω έξι από τις μεγάλες δίκες», μου είχε πει σε μία συνέντευξη για το «Έθνος της Κυριακής». «Η συγγραφή του βιβλίου είναι, αν το θέλετε, και ένα είδος κάθαρσης για μένα. Περισσότεροι από 100 κρατούμενοι στη Ν. Αφρική πέθαναν στα χέρια της αστυνομίας και ποτέ κανείς δεν δικάστηκε για τα απάνθρωπα εγκλήματα.»

Η απογοήτευση μας από την αθώωση των βασανιστών τελικά δεν μας πτόησε. Ήμουν βέβαιος ότι βασανιστές που αθωώνονταν καταδικάζονταν από τα εκατομμύρια ενόρκους στα πέρατα της γης. Το βιβλίο μου είναι αφιερωμένο σε όλους αυτούς που πριν και μετά το θάνατό τους, η δικαιοσύνη ήταν τυφλή, κουφή και μουγκή».

Έφερε υπερήφανα τη «ρετσινιά» του υπερασπιστή ενός τρομοκράτη

Αυτό που πάντα με εντυπωσίαζε στον Γιώργο Μπίζο ήταν πως ο ίδιος θυμόταν χωρίς εμπάθεια τα δύσκολα εκείνα χρόνια, όταν είχε απομονωθεί ακόμη και από το σύνολο της ελληνικής παροικίας, καθώς έφερε τη «ρετσινιά» του υπερασπιστή ενός τρομοκράτη.

w11 104804 720x400

Οι δύο αιτήσεις που κατέθεσε (το 1953 και το 1964) για να πολιτογραφηθεί πολίτης της Ν. Αφρικανικής Δημοκρατίας απορρίφθηκαν, καθώς κρίθηκε ότι δεν ήταν προς το συμφέρον της χώρας. Για είκοσι ολόκληρα χρόνια οι προδικτατορικές κυβερνήσεις και η χούντα του απαγόρευαν να επισκεφθεί την Ελλάδα.

Η πτώση της δικτατορίας στη χώρα μας εμψύχωσε τους αγωνιστές στη Ν. Αφρική και αυτό δεν ήταν τυχαίο. Ο Γιώργος Μπίζος εύστοχα μού θύμιζε τις πολύ καλές σχέσεις που διατηρούσε η χούντα των συνταγματαρχών με το Απαρτχάιντ, καθώς και μερικοί εφοπλιστές και μεγαλέμποροι, οι οποίοι όχι μόνο δεν τήρησαν τις κυρώσεις που είχε επιβάλει ο ΟΗΕ, αλλά συνεργάστηκαν στενά με το βάναυσο καθεστώς.

Παρ’ όλα αυτά δεν έμεινε μακριά από την παροικία. Ήταν άλλωστε, κατά κοινή ομολογία, ο πιο επιτυχημένος Πρόεδρος της Εκπαιδευτικής Εταιρείας, κοντά είκοσι χρόνια, κι ασχολήθηκε με τα εκπαιδευτικά των ελληνοπαίδων στη Ν. Αφρική.

Με δική του πρωτοβουλία, άλλωστε, ιδρύεται το 1974 η περίφημη σχολή «Σαχέτι», που θεωρείται πρότυπο στο χώρο της ελληνικής ομογένειας ανά τον κόσμο. Το «Σαχέτι» ήταν και το πρώτο σχολείο στη Ν. Αφρική που δέχτηκε μαύρους μαθητές σε χρόνους δίσεκτους.

DOrWWnZXcAEjk4S

Μια ζωή στην υπηρεσία των αδικημένων

Μετά την πτώση του Απαρτχάιντ, ο Γιώργος Μπίζος δεν δέχτηκε να λάβει θέση στη κυβέρνηση του Νέλσον Μαντέλα, με την πίστη ότι έπρεπε να συνεχίσει απερίσπαστα να κάνει αυτό που είχε μάθει σε όλη του την επαγγελματική σταδιοδρομία: να υπερασπίζεται ανθρώπους, των οποίων καταπατούνταν τα ανθρώπινα δικαιώματά. Ανέλαβε, όμως, επικεφαλής της Συντακτικής Επιτροπής του νέου Συντάγματος της Ν. Αφρικής.

«Δεν με ενδιαφέρει η κομματική πολιτική, γιατί πιστεύω ότι πολλές φορές χάνεις μέρος της ανεξαρτησίας σου. Γι’ αυτό αποφάσισα να συνεχίσω τη δουλειά μου στο Legal Resource Center, προπαντός για την ισότητα, τα κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα των ανθρώπων που στερείται ο περισσότερος πληθυσμός στη Ν. Αφρική», μού είχε πει σε συνέντευξη για το περιοδικό «Ελληνική Διασπορά», του Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων. «Πίστευα και πιστεύω ότι μπορούσα καλύτερα να εξυπηρετήσω αυτά τα ιδανικά έξω από την κυβέρνηση».

Ο πατριώτης της μιας πλευράς είναι τρομοκράτης για την άλλη

Έχοντας βιώσει ο ίδιος τις συνέπειες που δημιούργησε η επιβολή του Νόμου περί Τρομοκρατίας στη Νότιο Αφρική, ο Γιώργος Μπίζος ήταν ίσως από τους πλέον αρμόδιους που μπορούσαν να μιλήσουν για την κατάσταση που διαμορφώθηκε διεθνώς μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ. Τότε τον είχα ρωτήσει ποιος ορίζεται ως τρομοκράτης. Εύγλωττα μού θύμισε, μεταξύ άλλων, ότι οι επαναστάτες του 1821 ήταν τρομοκράτες για την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

1660799 mantela bizos

«Ο Μαντέλα επίσης είχε χαρακτηρισθεί ως τρομοκράτης», μού είχε πει χαρακτηριστικά ο διαπρεπής δικηγόρος. «Ο πατριώτης της μιας πλευράς είναι τρομοκράτης για την άλλη. Δεν έχει σημασία τι μεταχειρίζεται κανείς: πέτρα, ελικόπτερο, πολυβόλο, βόμβα. Άλλωστε, δεν υπάρχει πολιτισμένος τρόπος να σκοτώνεις αθώους ανθρώπους».

Μέσα από τις πολλές διακρίσεις που είχε λάβει διεθνώς, θα αναφέρω μία, που ίσως δεν είναι τόσο γνωστή, αλλά πολύ σημαντική, την οποία ο ίδιος είχε χαρεί ιδιαίτερα. Το Μάιο του 2001, ο Έλληνας που ύψωσε το ανάστημα του κατά το Απαρτχάιντ, ύστερα από πρόταση της Διεθνούς Ακαδημίας Δικηγόρων (International Academy of Trial Lawyers), ανακηρύχθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην Ουάσιγκτον ως δικηγόρος της χρονιάς.

Πολύτιμο πετράδι η αγάπη για την Ελλάδα

Η αγάπη που έτρεφε για την Ελλάδα ο Γιώργος Μπίζος ήταν ένα πολύτιμο διαμάντι, «το πιο λαμπερό», όπως μού είχε πει, κι αυτό τον έκανε να αντέξει τις όποιες δοκιμασίες της ζωής. Με αυτή την αγάπη, άλλωστε, γαλούχησε και τους τρεις γιους και τα εγγόνια, που απέκτησε με την πολυαγαπημένη του σύζυγο Αρετή. Κι έκανε ό,τι μπορούσε για να βοηθήσει την πατρίδα.

BizosParthenon

Με πάθος στρατεύτηκε από την πρώτη στιγμή για την επιστροφή στην Ελλάδα των Γλυπτών του Παρθενώνα. Επίσης, με δική του μεσολάβηση, ήρθε στην Αθήνα το 2002 κι ο Νέλσον Μαντέλα, για να προσυπογράψει τη Διακήρυξη της Ολυμπιακής Εκεχειρίας. Ας μην ξεχνάμε και την καθοριστική ψήφο της Νοτίου Αφρικής για την ανάληψη της διοργάνωσης της Ολυμπιάδας το 2004.

«Η Ελλάδα», έλεγε ο Μαντέλα, «είναι η μάνα της Δημοκρατίας και η Νότια Αφρική η πιο μικρή κόρη της». Κι αυτή την λατρεία τού την είχε μεταλαμπαδεύσει ο Έλληνας «αδελφός» του.

Αυτός ήταν ο Γιώργος Μπίζος κι έτσι θα τον θυμάμαι πάντα, όπως και μια φράση στάση ζωής, που συνήθιζε να λέει: «Στη ζωή κάθε ανθρώπου έρχεται πάντα η κρίσιμη στιγμή, όταν καλείται να επιλέξει τελικά αν θα υποκύψει ή θα παλέψει». Η δική του επιλογή παραμένει παράδειγμα φωτεινό για κάθε Έλληνα κι Ελληνίδα, όπου γης.

*Γράφει η Διαμαντένια Ρίμπα

Ελένη Αντωνίου www.ogdoo.gr

Τα πιο φωτογραφημένα τοπία του πλανήτη στο Instagram Άγρια ομορφιά και συγκλονιστικές εικόνες ακόμα και στην εποχή της Covid-19.

Αν υπάρχει μία χρονιά στην ιστορία της ανθρωπότητας που αυτή θα καταγραφεί ως η χρονιά που τα ταξίδια ήταν πιο περιορισμένα από ποτέ, τότε αυτή δεν είναι άλλη από το 2020. Η εποχή της Covid-19 άλλαξε όλα τα δεδομένα στον τρόπο που (δεν) ταξιδεύουμε. Την ίδια όμως στιγμή, η φύση βρήκε ευκαιρία να πάρει μία ανάσα. Η κλιματική αλλαγή πάτησε φρένο έστω για λίγο, έστω για μερικές πλασματικές στιγμές. Τα τοπία του πλανήτη έζησαν μία νέα άνοιξη (που καταγράφηκε στο Instagram), αφού ολόκληρες περιοχές όπως τα Ιμαλάια έγιναν και πάλι ορατά στους κατοίκους των πόλεων μιας και η ομίχλη από το καυσαέριο εξαφανίστηκε.

Ποιες περιοχές της Γης όμως είναι εκείνες που προκαλούν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στους επίδοξους φωτογράφους του Instagram; Ακολουθούν τα πιο φωτογραφημένα σημεία του πλανήτη σύμφωνα με έρευνα της SaveOnEnergy. Άλλωστε για κάποιο καιρό ήταν ο μόνος τρόπος να τα αντικρίσουμε.

Καταρράκτες Βικτώρια (Αφρική) 

Τα πιο φωτογραφημένα τοπία του πλανήτη στο Instagram

Hashtags: 263,099

Giant’s Causeway (Βόρεια Ιρλανδία) 

Giant's Causeway (Northern Ireland)

Hashtags: 298,057

Γκρεμοί του Μόχερ (Ιρλανδία)

Γκρεμοί του Μόχερ (Ιρλανδία)

Hashtags: 635,073

Ο μεγάλος κοραλλιογενής ύφαλος (Αυστραλία)

Ο μεγάλος κοραλλιογενής ύφαλος (Αυστραλία)

Hashtags: 817,956

Νησί Κομόντο (Ινδονησία)

Νησί Κομόντο (Ινδονησία)

Hashtags: 823,569

Παμούκκαλε (Τουρκία)

Παμούκκαλε (Τουρκία)

Hashtags: 900,429

Έβερεστ (Κίνα/Νεπάλ)

Έβερεστ (Κίνα/Νεπάλ)

Hashtags: 1,125,527

Βόρειο Σέλας (Ισλανδία)

Βόρειο Σέλας (Ισλανδία)

Hashtags: 1,167,915

Ha Long Bay (Βιετνάμ)

Ha Long Bay (Βιετνάμ)

Hashtags: 1,243,473

Νησιά Γκαλαπάγκος (Εκουαδόρ)

Νησιά Γκαλαπάγκος (Εκουαδόρ)

Hashtags: 1,612,457 

Δέλτα του Δούναβη (Ρουμανία)

Δέλτα του Δούναβη (Ρουμανία)

Hashtags: 1,638,573

Έρημος Σαχάρα (Αφρική)

Έρημος Σαχάρα (Αφρική)

Hashtags: 2,249,047

Γκραντ Κάνυον (Η.Π.Α)

Γκραντ Κάνυον (Η.Π.Α)

Hashtags: 4,137,161

Καταρράκτες του Νιαγάρα (Η.Π.Α)

Νιαγάρα

Hashtags: 4,607,444

Εθνικό Πάρκο Γιοσέμιτι (Η.Π.Α)

Εθνικό Πάρκο Γιοσέμιτι (Η.Π.Α)

Hashtags: 4,934,924 

Από: Esquire Es

Γράφει: Αργύρης Κούρσαλης esquire.com.gr

1 2 3 4 25